Artikel 5:29 Awb: Meevoeren en opslaan van zaken

Wie een last onder bestuursdwang niet uitvoert, kan meemaken dat de gemeente zelf ingrijpt en daarbij spullen meeneemt. Dit artikel geeft daarvoor de grondslag: voor zover het toepassen van bestuursdwang dat vergt, mag het bestuursorgaan zaken meevoeren en opslaan. Denk aan een weggesleepte auto, een verwijderde marktkraam, een verplaatste woonwagen of gedumpt bouwafval.

Meevoeren is geen straf en geen doel op zich. Het is een hulpmiddel om de feitelijke maatregel te kunnen uitvoeren: soms kun je een illegale situatie alleen beëindigen door de zaak weg te halen. Daar hoort de begrenzing bij die in de wettekst staat: alleen voor zover de bestuursdwang het meevoeren vergt. Kan de overtreding ook zonder meenemen worden beëindigd, dan mag het niet.

Het proces-verbaal en het afschrift

Het bestuursorgaan moet van het meevoeren en opslaan een proces-verbaal laten opmaken en daarvan een afschrift verstrekken aan degene die de zaken onder zijn beheer had. Dat is een belangrijk document. Het legt vast wát er is meegenomen, wanneer en in welke staat, en het maakt achteraf controleerbaar of het bestuursorgaan zorgvuldig heeft gehandeld.

Let op het woord beheer: het afschrift gaat naar degene die de zaken feitelijk onder zich had, en dat hoeft niet de eigenaar te zijn. Het afschrift heeft nog een tweede functie: het zet de wachttijd in gang die geldt voordat het bestuursorgaan de zaak mag verkopen, geregeld in artikel 5:30 Awb.

Bewaren en teruggeven

Zolang de zaken zijn opgeslagen, draagt het bestuursorgaan zorg voor de bewaring. Die zorgplicht is meer dan een formaliteit: een fiets mag niet buiten wegroesten en een koelinstallatie hoort niet uit te vallen. Gaat er tijdens de opslag iets mis door onzorgvuldige bewaring, dan kan de schade voor rekening van het bestuursorgaan komen. Daarna volgt de hoofdregel: de zaken gaan terug naar de rechthebbende.

Wanneer mag teruggave worden uitgesteld?

Het bestuursorgaan mag de teruggave opschorten totdat de kosten van de bestuursdwang zijn betaald die op grond van artikel 5:25 Awb verschuldigd zijn. Dat werkt als een drukmiddel: u krijgt uw spullen terug zodra de rekening is voldaan.

Voor iemand die wel rechthebbende is maar geen overtreder, geldt een lichter regime. Bij hem mag het bestuursorgaan de teruggave alleen opschorten totdat de kosten van bewaring zijn voldaan, niet de volledige kosten van de bestuursdwang. De onschuldige eigenaar hoeft dus niet de hele actie te financieren om zijn eigendom terug te krijgen.

Een voorbeeld. Een garagebedrijf zet gesloopte auto's op een braakliggend terrein dat niet van hem is. De gemeente legt een last onder bestuursdwang op, het bedrijf ruimt niets op en de gemeente laat de wrakken afvoeren naar een depot. Van dat meevoeren wordt proces-verbaal opgemaakt; het bedrijf krijgt een afschrift. Eén van de auto's blijkt van een klant te zijn die niets met de overtreding te maken had. Die klant kan zijn auto ophalen zodra hij de bewaarkosten betaalt; het garagebedrijf moet voor zijn eigen wrakken de volledige kosten van de bestuursdwang afrekenen.

In de praktijk

• Voor de eigenaar. Meld u snel en schriftelijk bij het bestuursorgaan met bewijs van uw eigendomsrecht, bijvoorbeeld een factuur, kentekenbewijs of huurcontract. Hoe langer de opslag duurt, hoe hoger de bewaarkosten oplopen en hoe dichter u bij de verkoopbevoegdheid van artikel 5:30 Awb komt.
• Bent u geen overtreder? Zeg dat er uitdrukkelijk bij en vraag om een gespecificeerde opgave van uitsluitend de bewaarkosten. Betalen onder protest kan verstandig zijn: u krijgt uw zaak terug en houdt de discussie over de kosten open in bezwaar.
• Voor het bestuursorgaan. Fotografeer de zaken bij het meevoeren, beschrijf ze herkenbaar in het proces-verbaal en verstrek het afschrift aantoonbaar. Ontbreekt dat proces-verbaal, dan is zowel de kostenverdeling als een latere verkoop lastig te verdedigen.
• Voor beiden. De opschorting mag niet dienen om kosten binnen te halen die losstaan van deze bestuursdwang. Wie de kosten betwist, maakt bezwaar tegen de beschikking waarin het bestuursorgaan de kosten vaststelt. Loopt er dan nog een procedure tegen de last onder bestuursdwang zelf, dan wordt die betwisting daarin meegenomen; dat regelt artikel 5:31c Awb.