- De toepassing van bestuursdwang geschiedt op kosten van de overtreder, tenzij deze kosten redelijkerwijze niet of niet geheel te zijnen laste behoren te komen.
- De last vermeldt in hoeverre de kosten van bestuursdwang ten laste van de overtreder zullen worden gebracht.
- Tot de kosten van bestuursdwang behoren de kosten van voorbereiding van bestuursdwang, voor zover deze zijn gemaakt na het verstrijken van de termijn waarbinnen de last had moeten worden uitgevoerd.
- De kosten van voorbereiding van bestuursdwang zijn ook verschuldigd, voor zover als gevolg van het alsnog uitvoeren van de last geen bestuursdwang is toegepast.
- Tot de kosten van bestuursdwang behoren tevens de kosten van vergoeding van schade ingevolge artikel 5:27, zesde lid.
- Het bestuursorgaan stelt de hoogte van de verschuldigde kosten vast binnen vijf jaar nadat de bestuursdwang is toegepast.
Artikel 5:25 Awb: Wie betaalt de kosten van bestuursdwang?
Wie betaalt de kosten van bestuursdwang?
Wettekst
Toelichting
Wie een overtreding laat voortduren tot de overheid zelf ingrijpt, krijgt daarvoor in beginsel de rekening. Dit artikel legt vast dat bestuursdwang op kosten van de overtreder wordt toegepast, dat de last vooraf moet vermelden hoever dat kostenverhaal gaat, welke kosten er allemaal onder vallen en binnen welke tijd het bestuursorgaan de hoogte ervan moet vaststellen.
Het uitgangspunt is niet dat de gemeenschap opdraait voor het opruimen van andermans overtreding. Tegelijk laat de wet ruimte: de kosten komen niet op de overtreder te rusten voor zover ze redelijkerwijs niet of niet helemaal voor zijn rekening horen te komen. Die uitzondering wordt terughoudend toegepast. Dat de overtreder weinig te verwijten valt of de situatie maar beperkt in de hand had, is op zichzelf niet genoeg. Doorslaggevend is meestal dat het optreden vooral een breder algemeen belang diende, waardoor het niet redelijk is de hele rekening bij één persoon neer te leggen. Daarnaast mag het bestuursorgaan meewegen hoe groot het bedrag is: bij een buitensporige rekening kan het redelijk zijn om maar een deel door te belasten.
De aankondiging in de last
Het bestuursorgaan moet al in de last vermelden in hoeverre de kosten op de overtreder zullen worden verhaald. Dat is geen detail. Wie weet dat er straks een rekening van tienduizenden euro's kan volgen, weegt anders af of hij de klus toch zelf doet. Staat er in de last niets over kostenverhaal, dan kunnen de kosten in beginsel niet op de overtreder worden verhaald.
Voorbereidingskosten tellen soms mee
Ook de voorbereiding kost geld: offertes aanvragen, een aannemer inplannen, een terrein laten inspecteren, verkeersmaatregelen regelen. Die kosten horen alleen bij de kosten van bestuursdwang voor zover ze zijn gemaakt ná het verstrijken van de termijn uit de last. Alles wat het bestuursorgaan daarvóór al deed, terwijl de overtreder nog gewoon de tijd had om zelf te herstellen, blijft dus buiten de rekening.
Bijzonder is wat er gebeurt als de overtreder alsnog zelf uitvoert. Ook dan is hij de voorbereidingskosten verschuldigd, hoewel er uiteindelijk geen bestuursdwang is toegepast. Een voorbeeld: een bedrijf moet vervuild afval afvoeren binnen zes weken. De termijn verstrijkt, de gemeente vraagt offertes op en huurt een transporteur in. Twee dagen voor de geplande actie voert het bedrijf het afval alsnog zelf af. De kraan is nooit gekomen, maar de kosten die de gemeente na afloop van de termijn maakte om alles te regelen, mag zij wel in rekening brengen.
Schade aan derden hoort erbij
Soms moet er om bij de overtreding te komen gebruik worden gemaakt van grond of gebouwen die er niets mee te maken hebben. Vergoedt het bestuursorgaan de schade die daarbij ontstaat op grond van artikel 5:27 Awb, zesde lid, dan hoort ook die vergoeding tot de kosten van bestuursdwang. De overtreder betaalt dus niet alleen de sloop of afvoer, maar ook het herstel van de vertrapte tuin van de buren.
De termijn van vijf jaar
Het bestuursorgaan moet de hoogte van de verschuldigde kosten vaststellen binnen vijf jaar nadat de bestuursdwang is toegepast. Die grens beschermt de overtreder tegen een rekening die jaren later nog uit de lucht komt vallen. De vaststelling gebeurt bij beschikking, en daartegen kan de overtreder opkomen. Dat gebeurt niet in een volledig losstaande procedure: artikel 5:31c Awb bepaalt dat bezwaar, beroep of hoger beroep tegen de last onder bestuursdwang mede betrekking heeft op de kostenbeschikking, voor zover de belanghebbende die betwist. Loopt er dus nog een procedure over de last, dan wordt de discussie over de omvang en de redelijkheid van de kosten daarin meegenomen.
In de praktijk
- Voor de overtreder. Bewaar alles waaruit blijkt wat u zelf hebt gedaan en wanneer. Controleer de kostenopstelling post voor post: zijn dit echt kosten van na het verstrijken van de termijn, en horen ze bij de maatregelen die in de last stonden?
- Voor het bestuursorgaan. Houd de urenregistratie en facturen strikt gescheiden in de fase vóór en ná de termijn, en motiveer waarom de kosten in redelijkheid op de overtreder drukken. Verlies de termijn van vijf jaar niet uit het oog.
- Voor beiden. Kostenverhaal is een aparte stap na de uitvoering. Dat de last onherroepelijk is, betekent nog niet dat elke euro op de rekening terecht is.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer mogen de kosten van bestuursdwang niet op de overtreder worden verhaald?
De Afdeling bestuursrechtspraak stelt voorop dat bestuursdwang en kostenverhaal als regel samengaan. Een uitzondering kan er zijn als de aangeschrevene geen verwijt valt te maken van de ontstane situatie en bij het opheffen van de met het recht strijdige toestand het algemeen belang zo sterk betrokken is dat de kosten redelijkerwijs niet of niet geheel voor zijn rekening behoren te komen. Ook andere bijzondere omstandigheden kunnen het bestuursorgaan dwingen het kostenverhaal geheel of gedeeltelijk te laten.
-
Kan onrechtmatig binnentreden nog in de kostenprocedure worden aangevoerd?
De Afdeling bestuursrechtspraak beslist dat de vraag of bij de uitvoering van bestuursdwang een woning onrechtmatig is betreden, nog aan de orde kan komen in het beroep tegen de beschikking waarin de kosten van bestuursdwang zijn vastgesteld. Dat het besluit tot toepassing van bestuursdwang zelf niet meer kan worden aangevochten, staat daaraan niet in de weg. In zoverre geldt een uitzondering op het uitgangspunt van art. 5:25 Awb dat bestuursdwang en kostenverhaal samengaan.
-
Op wie mogen de kosten van bestuursdwang worden verhaald?
De Afdeling bestuursrechtspraak overweegt dat het bij een last onder bestuursdwang gaat om een geboden gelegenheid om zelf maatregelen te nemen voordat het bestuursorgaan dat zelf doet. Juist daarom schrijft art. 5:24 lid 3 Awb voor dat de last wordt bekendgemaakt aan de overtreder én aan de rechthebbende op het gebruik van de zaak waarop de last betrekking heeft. Voor de vraag of het bestuursorgaan de last mag opleggen is het in beginsel niet van belang of degene tot wie de last is gericht ook de overtreder is.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.