Artikel 4:122 Awb: Wat moet er in een dwangbevel staan?

Een dwangbevel is een krachtig stuk: het bestuursorgaan kan daarmee beslag laten leggen zonder eerst naar de rechter te gaan. Juist daarom schrijft dit artikel voor wat er ten minste in moet staan. De schuldenaar moet aan het stuk zelf kunnen zien waarvoor hij wordt aangesproken, waarop die vordering berust en wat het hem gaat kosten als hij niet betaalt.

De woorden in ieder geval maken duidelijk dat het om een minimum gaat. Bijzondere wetten kunnen meer eisen stellen, en een bestuursorgaan mag altijd meer informatie opnemen dan de wet vraagt.

De vaste vermeldingen

• Het woord dwangbevel aan het hoofd. Dat lijkt een formaliteit, maar het is er een met betekenis: wie het stuk in handen krijgt, moet meteen zien dat dit geen herinnering of aanmaning meer is, maar een stuk waarmee tot uitvoering kan worden overgegaan.
• Het bedrag van de invorderbare hoofdsom. Dit is de kern van de vordering, los van rente en kosten.
• De grondslag. Het dwangbevel noemt de beschikking of het wettelijk voorschrift waaruit de geldschuld voortvloeit. Zo kunt u de vordering terugleiden naar het besluit waartegen u destijds bezwaar had kunnen maken.

- De kosten van het dwangbevel en de mededeling dat het op kosten van de schuldenaar kan worden uitgevoerd. Die kosten komen op grond van artikel 4:120 Awb voor zijn rekening, dus hij hoort te weten hoe hoog ze zijn en dat verder stilzitten de rekening groter maakt.

De vermeldingen die alleen soms nodig zijn

Het tweede lid noemt twee posten die niet in elk dwangbevel voorkomen. De aanmaningsvergoeding wordt alleen vermeld als die daadwerkelijk in rekening is gebracht. En de ingangsdatum van de wettelijke rente wordt alleen vermeld als er rente loopt. Die datum is belangrijk, want daarmee kan de schuldenaar zelf uitrekenen hoeveel rente er is bijgekomen en hoeveel er bijkomt naarmate hij langer wacht.

Rente en aanmaningsvergoeding staan hier los van de hoofdsom, en dat is met opzet. De schuldenaar moet kunnen zien uit welke onderdelen het totaalbedrag is opgebouwd, en niet worden geconfronteerd met één ondoorzichtig bedrag.

Een voorbeeld

Een verhuurder heeft een last onder dwangsom gekregen en verbeurt een dwangsom door de brandveiligheidsvoorziening niet aan te brengen. Hij betaalt niet, ook niet na aanmaning. Het dwangbevel dat volgt vermeldt het woord dwangbevel bovenaan, de verbeurde dwangsom als hoofdsom, de invorderingsbeschikking als grondslag, de kosten van het dwangbevel, de mededeling over uitvoering op zijn kosten, en daarnaast de aanmaningsvergoeding en de datum vanaf wanneer de wettelijke rente loopt. Met dat stuk kan hij het hele bedrag natrekken.

In de praktijk

• Voor de schuldenaar: controleer eerst de grondslag. Herkent u de beschikking niet, ga dan na of die wel aan u is bekendgemaakt; dat is een ander verweer dan alleen zeggen dat u het bedrag niet kunt missen.
• Voor de schuldenaar: tel hoofdsom, kosten, aanmaningsvergoeding en rente bij elkaar op en vergelijk dat met het bedrag waarvoor beslag wordt gelegd.
• Voor het bestuursorgaan: neem de verplichte vermeldingen volledig op. Ontbreekt er een, dan is het gevolg zwaar: het stuk voldoet niet aan de eisen van dit artikel en kan dan niet als executoriale titel dienen. De schuldenaar kan dat aan de orde stellen wanneer hij tegen het dwangbevel en de tenuitvoerlegging ervan opkomt bij de rechtbank; artikel 4:123 Awb schrijft voor dat het exploot vermeldt bij welke rechtbank dat kan. Gaat het om een schuld die in termijnen wordt betaald, neem dan ook de termijnopbouw op: artikel 4:121 Awb stelt dat als voorwaarde om later vervallen termijnen mee te kunnen nemen.