Artikel 3:21 Awb: Het coördinerend bestuursorgaan

Coördinatie van besluiten van verschillende overheden vraagt om een regisseur. Dit artikel bepaalt daarom dat er altijd één coördinerend bestuursorgaan wordt aangewezen, regelt wanneer dat orgaan zelf met de aanwijzing moet instemmen, en geeft het de ruimte om de coördinatie voor een bepaald besluit achterwege te laten als zij niets oplevert.

De verplichte aanwijzing

Het eerste lid laat geen keuze: in het wettelijk voorschrift dat de afdeling van toepassing verklaart, of in het coördinatiebesluit, wordt een coördinerend bestuursorgaan aangewezen. Zonder aanwijzing zou de regeling niet kunnen werken, want de rest van de afdeling knoopt er telkens bij aan. Bij dat orgaan komen de aanvragen binnen, het stuurt de afschriften door naar de andere organen en het bewaakt de samenhang in de voorbereiding.

De aanwijzing verandert niets aan de bevoegdheidsverdeling. Het coördinerend orgaan beslist niet in de plaats van de andere organen; ieder orgaan blijft verantwoordelijk voor zijn eigen besluit en toetst aan zijn eigen wettelijke kader. De rol is die van procesregisseur, niet van bevoegd gezag over de hele lijn.

Wanneer instemming nodig is

Het tweede lid ziet op het coördinatiebesluit. Wordt daarin een orgaan als coördinator aangewezen dat zelf niet bevoegd is tot een of meer van de te coördineren besluiten, dan kan dat niet zonder de instemming van dat orgaan. De reden ligt voor de hand: een bestuursorgaan kan een ander niet zomaar opzadelen met een organiserende taak in een dossier waarin het niet volledig zelf beslist. Wie de regie moet voeren zonder overal het bevoegd gezag te zijn, moet die rol vrijwillig aanvaarden.

Meestal wordt het orgaan gekozen dat het meest bepalende besluit neemt, omdat daar de kennis van het project zit. Soms is een ander orgaan handiger, bijvoorbeeld omdat het al een loketfunctie vervult; dan is de instemming het scharnier waarop de aanwijzing draait.

Coördinatie op maat

Het derde lid is een ventiel. Valt redelijkerwijs niet te verwachten dat toepassing van de afdeling op een bepaald besluit de voortgang in betekenende mate versnelt, en zijn er ook anderszins geen aanmerkelijke voordelen aan verbonden, dan kan het coördinerend bestuursorgaan besluiten de afdeling op dat besluit niet, niet verder of later toe te passen. Er zijn dus drie varianten: helemaal buiten de coördinatie houden, de coördinatie halverwege stopzetten, of pas later laten instappen.

Let op de richting van die maatstaf. Het is de coördinatie die zich moet bewijzen: levert zij voor een bepaald besluit redelijkerwijs geen merkbare versnelling en ook geen ander aanmerkelijk voordeel op, dan mag het coördinerend orgaan dat besluit eruit halen. Dat een besluit de planning alleen wat lastiger maakt, is op zichzelf geen reden; de vraag is of meedoen iets oplevert.

Een voorbeeld

Bij de aanleg van een bedrijventerrein worden vijf besluiten gecoördineerd. Voor vier daarvan lopen de voorbereidingen gelijk op. Het vijfde is een ontheffing die pas zinvol kan worden beoordeeld als de inrichting van het terrein vaststaat, en waarvoor onderzoek nodig is dat maanden duurt. Het coördinerend orgaan besluit dat besluit later te laten instappen. De vier andere besluiten kunnen daardoor door, in plaats van dat het hele pakket wacht op de traagste schakel.

In de praktijk

• Voor het coördinerend orgaan. Motiveer een beslissing op grond van het derde lid concreet: waarom levert coördinatie hier geen versnelling of ander voordeel op? Informeer de aanvrager en de andere organen meteen, want zij richten hun planning erop in.
• Voor de aanvrager. Ga na welk orgaan de coördinatie voert en houd contact met dat ene aanspreekpunt. Wordt een besluit uit de coördinatie gehaald, vraag dan wat dat betekent voor de termijn van dat besluit.

Waar dit artikel de regisseur aanwijst, beschrijft artikel 3:22 Awb wat die regisseur en de andere organen inhoudelijk moeten doen: een samenhangende voorbereiding bevorderen en de medewerking verlenen die daarvoor nodig is.