Artikel 11:2 Awb: Jaarlijkse indexering van de bedragen

Geldbedragen verouderen. Een kostenvergoeding die tien jaar geleden redelijk was, stelt na jaren van prijsstijgingen weinig meer voor. Dit artikel zorgt ervoor dat de bedragen die bij of krachtens de Algemene wet bestuursrecht zijn vastgesteld meebewegen met de prijzen. De minister van Justitie en Veiligheid past ze aan bij ministeriële regeling, met de consumentenprijsindex als maatstaf. Voor een deel van de bedragen moet dat elk jaar op 1 januari gebeuren; voor de overige bedragen mág het.

De constructie bespaart wetgevingswerk. Zou elk bedrag alleen in de wet zelf staan, dan was voor iedere inflatiecorrectie een wetswijziging nodig. Nu volstaat een korte regeling van één bewindspersoon, terwijl de wetgever de maatstaf heeft vastgelegd en de speelruimte klein houdt.

De bedragen die elk jaar mee moeten

Het eerste lid noemt drie grondslagen: artikel 7:15 Awb, vierde lid, artikel 7:28 Awb, vijfde lid, en artikel 8:75 Awb, eerste lid. Die bepalingen gaan over hetzelfde thema, namelijk de vergoeding van kosten die iemand maakt om zijn gelijk te halen.

• Kosten in bezwaar en administratief beroep. Artikel 7:15 Awb regelt wanneer het bestuursorgaan de kosten van de bezwaarfase moet vergoeden en artikel 7:28 Awb doet hetzelfde voor de procedure bij een hoger bestuursorgaan. Welke kosten meetellen en hoe het bedrag wordt berekend, staat in een algemene maatregel van bestuur.
• Proceskosten bij de rechter. Artikel 8:75 Awb laat de bestuursrechter een partij veroordelen in de kosten van de andere partij; ook daarvoor gelden vaste, forfaitaire bedragen uit een landelijke regeling.

Twee dingen liggen daarmee vast: het moment en de maatstaf. Het moment is 1 januari, elk jaar opnieuw. De maatstaf is de consumentenprijsindex, het cijfer dat de algemene prijsontwikkeling voor huishoudens meet. De uitkomst wordt rekenkundig afgerond op hele euro's, zodat er geen tarieven met centen ontstaan.

Kan, niet moet: het tweede lid

Voor alle andere geldbedragen in de wet en in de regelingen die op de wet berusten geldt een soepeler regime. Die mag de minister aanpassen als de prijsindex daar aanleiding toe geeft, maar hij hoeft het niet en er is geen vast moment voor. Denk aan het griffierecht dat u betaalt om een zaak bij de bestuursrechter aan te brengen; artikel 8:41 Awb verplicht u tot die betaling. Ook hier is de prijsindex de enige maatstaf: de minister kan bedragen niet verhogen omdat hij het aantal procedures wil terugdringen of omdat een begroting sluitend moet worden gemaakt.

Wat dit betekent voor een concrete zaak

Een ondernemer maakt bezwaar tegen een last onder dwangsom en schakelt daarvoor een advocaat in. De gemeente geeft hem gelijk en kent een kostenvergoeding toe. Die vergoeding is niet zijn werkelijke advocaatnota, maar een forfaitair bedrag uit de landelijke regeling. Een buurman met een vrijwel identieke zaak krijgt pas na de jaarwisseling een beslissing en ziet een paar euro meer staan, omdat het tarief per 1 januari is geïndexeerd. Dat verschil zegt niets over de sterkte van de zaken, alleen iets over de kalender.

In de praktijk

• Zoek het bedrag niet in de wet. De tarieven staan in de onderliggende regeling, niet in de artikelen zelf. Kijk altijd naar de versie die gold in de periode waarover het gaat.
• Let op de jaarwisseling. Loopt uw procedure over 1 januari heen, controleer dan of met het geactualiseerde tarief is gerekend.
• Voor bestuursorganen: werk de tarieven elk jaar bij in de standaardberekening voor kostenvergoedingen. Rekenen met een verouderd bedrag levert onnodige correcties en klachten op.

Scheid tot slot twee vragen. Óf er recht op vergoeding bestaat, beantwoorden artikel 7:15 Awb en artikel 8:75 Awb; deze bepaling gaat alleen over het actueel houden van het bedrag. De aanpassing gebeurt bij ministeriële regeling en is een algemeen verbindend voorschrift, waartegen op grond van artikel 8:3 Awb geen rechtstreeks beroep openstaat. Wie de hoogte wil aanvechten, moet dat doen in de procedure over het besluit waarin het bedrag wordt toegepast.