- Een bestuursorgaan kan hetzij een algemeen mandaat hetzij een mandaat voor een bepaald geval verlenen.
- Een algemeen mandaat wordt schriftelijk verleend. Een mandaat voor een bepaald geval wordt in ieder geval schriftelijk verleend indien de gemandateerde niet werkzaam is onder verantwoordelijkheid van de mandaatgever.
←
Terug 10:4 · Mandaat aan iemand buiten de organisatie
Verder 10:6 · Instructies en inlichtingen bij mandaat
→
Artikel 10:5 Awb: Algemeen mandaat of mandaat per geval
Algemeen mandaat of mandaat per geval
Wettekst
Toelichting
Een bestuursorgaan kan mandaat op twee manieren geven: als algemeen mandaat, dat geldt voor een hele categorie besluiten, of als mandaat voor één bepaald geval. Dit artikel laat beide toe en koppelt daar vormvoorschriften aan. Een algemeen mandaat moet altijd schriftelijk. Een mandaat voor één geval moet in elk geval schriftelijk als de gemandateerde niet onder verantwoordelijkheid van de mandaatgever werkt.
Het algemene mandaat
Het algemene mandaat draagt de dagelijkse praktijk. Gemeenten, ministeries en uitvoeringsorganisaties leggen in een mandaatbesluit of mandaatregister vast welke functionaris welke soorten besluiten mag nemen, vaak met randvoorwaarden: tot een bepaald bedrag, niet bij afwijking van vastgesteld beleid, niet als derden zienswijzen hebben ingediend. Zo'n algemeen mandaat is zelf een besluit, en moet dus ook worden bekendgemaakt; in de praktijk gebeurt dat door de mandaatregeling te publiceren of een openbaar mandaatregister bij te houden. Omdat het schriftelijk moet, is achteraf altijd na te gaan of iemand bevoegd was.
Mandaat voor een bepaald geval
Daarnaast kan een orgaan voor één dossier mandaat geven, bijvoorbeeld omdat de gebruikelijke beslisser is uitgevallen of omdat het om een uitzonderlijke zaak gaat. Binnen de eigen organisatie mag dat mondeling. Dat is praktisch, maar het legt de bewijslast bij het bestuursorgaan: betwist iemand dat er mandaat was, dan moet aannemelijk worden dat het is verleend. Aan iemand buiten de eigen organisatie kan het niet mondeling. Daar geldt de schriftelijkheidseis onverkort, in lijn met de instemmingseis van artikel 10:4 Awb.
Waarom de vorm ertoe doet
Schriftelijkheid dient drie doelen tegelijk. Zij maakt de omvang van het mandaat kenbaar, zodat de gemandateerde weet waar zijn grenzen liggen; dat zijn precies de grenzen waar artikel 10:2 Awb naar verwijst. Zij maakt controle mogelijk, voor de burger, voor de rechter en voor het orgaan zelf. En zij dwingt de mandaatgever om vooraf na te denken over wat hij wel en niet uit handen geeft, met de verboden van artikel 10:3 Awb in het achterhoofd.
Een voorbeeld. Een ondernemer krijgt een handhavingsbesluit dat is ondertekend door een teamleider, namens het college. Hij vraagt de mandaatregeling op. Daaruit blijkt dat handhavingsbesluiten inderdaad bij die functie liggen, maar dat een last onder dwangsom boven een in de regeling genoemd bedrag is voorbehouden aan de directeur. Zijn besluit ligt daarboven. De ondernemer heeft daarmee een concreet bevoegdheidsargument, zonder dat hij iets over de inhoud van de zaak hoeft te zeggen.
In de praktijk
- Houd de regeling actueel. Functienamen veranderen en afdelingen worden samengevoegd. Een mandaat dat verwijst naar een functie die niet meer bestaat, dekt niets.
- Regel vervanging vooraf. Neem op wat er geldt bij afwezigheid of ziekte, zodat er niet telkens losse mandaten voor een bepaald geval nodig zijn.
- Voor de burger. U mag het mandaatbesluit opvragen. Een organisatie die niet kan laten zien waarop haar bevoegdheid berust, heeft daarmee een probleem, niet u.
Let ook op wat dit artikel niet eist. Er staat geen voorschrift in dat het mandaatbesluit in ieder besluit wordt aangehaald. Wel moet uit een krachtens mandaat genomen besluit blijken namens welk bestuursorgaan het is genomen; die eis staat in artikel 10:10 Awb.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welke eisen stelt de wet aan een algemeen mandaat?
De Afdeling bestuursrechtspraak zet voorop dat een algemeen mandaat de bevoegdheid geeft om een bepaalde categorie besluiten namens het bestuursorgaan te nemen, en dat die bevoegdheid uit een schriftelijk stuk moet blijken: wie bij een besluit betrokken is, moet kunnen nagaan of mandaat is verleend. Verder is het in strijd met de rechtszekerheid als de mandaatregeling het aan de gemandateerde zelf overlaat te beoordelen of een zaak bestuurlijk gevoelig is. Omdat de regeling dat wel deed, is zij op dat punt onverbindend.
-
Wat als het schriftelijke mandaat ontbreekt?
De Hoge Raad beslist dat een uitspraak op bezwaar die is gedaan door iemand die daartoe niet bevoegd was, in beginsel niet in stand kan blijven. Een latere bekrachtiging door het wel bevoegde bestuursorgaan maakt dat bevoegdheidsgebrek niet ongedaan. Wel kan de rechter, als de inhoud van de beslissing de toets kan doorstaan, de uitspraak vernietigen en de rechtsgevolgen daarvan in stand laten.
-
Mag een mandaatbesluit met een elektronisch register schriftelijk heten?
De Hoge Raad oordeelt dat een mandaatbesluit met een elektronisch register van gemandateerden het vereiste schriftelijke karakter niet mist: het begrip schriftelijk sluit elektronisch te lezen schrifttekens niet uit. Dat past bij de strekking van de eis, namelijk de duidelijkheid en de bewijsbaarheid van het mandaat. Ook was het mandaat niet te algemeen, omdat de betrokken bevoegdheid in het besluit specifiek was genoemd, en de mandaatgever is vrij te kiezen aan welke ondergeschikten hij mandaat en ondermandaat verleent.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.