Artikel 9:8 Awb: Wanneer een klacht niet hoeft te worden behandeld

Dit artikel somt op wanneer een bestuursorgaan een klacht niet hoeft te behandelen. Wie een klaagschrift indient heeft in beginsel recht op onderzoek en een inhoudelijk oordeel, maar in een aantal situaties mag de gemeente, het UWV of een ministerie de klacht laten rusten: de klacht ging al eerder over dezelfde gedraging, de gedraging is te lang geleden, of er stond een gewone rechtsgang tegen open.

De achterliggende gedachte is dat het klachtrecht geen tweede route naast bezwaar en beroep mag worden, en dat een bestuursorgaan niet eindeloos hoeft terug te kijken. Let goed op de formulering: het bestuursorgaan is niet verplicht de klacht te behandelen. Dat is een bevoegdheid, geen verbod. Het mag een oude of al eerder besproken klacht dus toch oppakken, en dat is verstandig als de klacht duidelijk hout snijdt.

De zes gevallen van het eerste lid

• Al eerder behandeld. Over dezelfde gedraging is al een klacht ingediend die volgens de regels van dit hoofdstuk is afgedaan. Dezelfde kwestie hoeft niet twee keer te worden onderzocht.
• Ouder dan een jaar. De gedraging vond langer dan een jaar voor de indiening van de klacht plaats. Na verloop van tijd zijn feiten moeilijk te achterhalen en herinneringen onbetrouwbaar.
• Bezwaar was mogelijk. De klager had tegen de gedraging bezwaar kunnen maken. Wie een afwijzing van een uitkering niet aanvecht met een bezwaarschrift, kan die afwijzing niet alsnog via een klacht ter discussie stellen.
• Beroep staat of stond open. Tegen de gedraging kan of kon beroep worden ingesteld. Hierop geldt één uitzondering: bestaat de gedraging uit het niet tijdig nemen van een besluit, dan blijft de klachtroute openstaan naast de mogelijkheid van beroep.
• Een andere rechter kijkt er al naar. De gedraging is door een procedure voorgelegd aan een andere rechterlijke instantie dan de bestuursrechter, of is dat geweest. Denk aan een civiele procedure over dezelfde kwestie.

- Opsporing of vervolging loopt. Zolang er over de gedraging een opsporingsonderzoek op bevel van de officier van justitie of een vervolging loopt, hoeft de klacht niet te worden behandeld. Hetzelfde geldt als de gedraging zelf deel uitmaakt van de opsporing of vervolging van een strafbaar feit waarnaar op dat moment onderzoek loopt.

Kennelijk onvoldoende belang of gewicht

Het tweede lid geeft een aparte grond: de klacht hoeft niet te worden behandeld als het belang van de klager of het gewicht van de gedraging kennelijk onvoldoende is. Het woord kennelijk doet er veel toe: het moet zonder onderzoek meteen duidelijk zijn dat er niets op het spel staat. Bij twijfel is dit lid niet de goede route.

Een voorbeeld. Iemand klaagt in maart over de toon van een telefoongesprek met een medewerker van de afdeling parkeren, dat in januari van het jaar daarvoor plaatsvond. De gedraging ligt meer dan een jaar terug, dus de gemeente mag de klacht laten rusten. Klaagt dezelfde persoon daarnaast over de afwijzing van zijn parkeervergunning, dan geldt een andere grond: daartegen kon hij bezwaar maken, en die weg is de aangewezen route.

Melden binnen vier weken

Besluit het bestuursorgaan de klacht niet in behandeling te nemen, dan moet het de klager dat schriftelijk laten weten: zo snel mogelijk en uiterlijk binnen vier weken na ontvangst van het klaagschrift. In die brief moet ook staan bij welke ombudsman en binnen welke termijn de klager daarna een verzoekschrift kan indienen; artikel 9:12 Awb, tweede lid, geldt hier namelijk ook.

In de praktijk

Voor de klager: dien uw klacht op tijd in en beschrijf de gedraging zo concreet mogelijk met een datum, dan is de jaartermijn geen discussiepunt. Gaat het in wezen om een besluit, kies dan de bezwaarroute en niet de klachtroute. Voor het bestuursorgaan: motiveer welke grond u gebruikt en waarom, en gebruik het tweede lid spaarzaam. Een klacht wegzetten als onbelangrijk levert vaker een gang naar de ombudsman op dan een kort maar netjes onderzoek.