Artikel 8:114 Awb: Griffierecht terug na hoger beroep

Dit artikel regelt wie het griffierecht terugbetaalt dat iemand voor het hoger beroep heeft betaald. De kern is eenvoudig: gaat de uitspraak van de rechtbank geheel of gedeeltelijk onderuit, dan hoort de indiener zijn geld terug te krijgen. De hogerberoepsrechter neemt die beslissing in dezelfde uitspraak, zonder dat erom hoeft te worden gevraagd.

Achter de regel zit een eenvoudige gedachte: wie terecht naar de hogerberoepsrechter is gestapt, moet niet blijven zitten met de drempelkosten van die stap. Het griffierecht is bedoeld om lichtvaardig procederen af te remmen, niet om terechte kritiek op een uitspraak te bestraffen.

Vernietiging: vergoeding is verplicht

Vernietigt de rechter de uitspraak van de rechtbank geheel of gedeeltelijk, dan moet de uitspraak bepalen dat het bestuursorgaan het betaalde griffierecht aan de indiener vergoedt. Ook een gedeeltelijke vernietiging is genoeg; het gaat niet om de vraag of u op alle punten gelijk kreeg.

De wet kent één alternatief: de rechter kan in plaats daarvan bepalen dat de griffier het bedrag terugbetaalt. Dat ligt voor de hand als het bestuursorgaan geen verwijt treft, bijvoorbeeld omdat de uitspraak sneuvelt op een punt dat volledig aan de rechtbank te wijten is. Voor de indiener maakt het weinig uit: hij krijgt in beide gevallen zijn geld terug.

Andere gevallen: de rechter mag

Blijft de uitspraak van de rechtbank in stand, dan is vergoeding niet verplicht, maar wel mogelijk. Het tweede lid geeft de rechter de vrijheid om te bepalen dat het bestuursorgaan of de griffier het griffierecht geheel of gedeeltelijk vergoedt. Die ruimte wordt gebruikt in situaties die formeel als verlies gelden, maar materieel niet. Denk aan een bestuursorgaan dat pas tijdens de procedure met de ontbrekende informatie of een aangepast besluit over de brug komt.

Een voorbeeld

Een uitkeringsgerechtigde stelt hoger beroep in en betaalt griffierecht. De hogerberoepsrechter vindt dat de rechtbank het beroep ten onrechte niet-ontvankelijk heeft verklaard, vernietigt de uitspraak en behandelt de zaak alsnog inhoudelijk. Ook al verliest de uitkeringsgerechtigde uiteindelijk op de inhoud, de vernietiging van de uitspraak verplicht tot vergoeding van het griffierecht voor het hoger beroep.

Verhouding tot het beroep bij de rechtbank

Voor de procedure bij de rechtbank staat een vergelijkbare regeling in artikel 8:74 Awb. Wie eerst bij de rechtbank en daarna in hoger beroep griffierecht heeft betaald, kan dus met twee verschillende beslissingen te maken krijgen. Kosten van rechtsbijstand vallen hier los van; die lopen via de proceskostenveroordeling van artikel 8:75 Awb.

In de praktijk

• Controleer het dictum. Staat er niets over het griffierecht terwijl de uitspraak van de rechtbank wel is vernietigd, wijs de griffie daar dan op.
• Bewaar uw betaalbewijs. Vergoeding gaat over het bedrag dat u daadwerkelijk hebt betaald.
• Voor bestuursorganen. Betaal na de uitspraak uit eigen beweging en wacht niet op een aanmaning; het bedrag staat in het dictum en behoeft geen nadere beoordeling.