Artikel 8:112 Awb: Voorwaardelijk incidenteel hoger beroep

Dit artikel geeft wie incidenteel hoger beroep instelt een keuzemogelijkheid: hij kan zijn beroep koppelen aan de voorwaarde dat het hoger beroep van de ander gegrond is. Wordt dat hoger beroep niet-ontvankelijk of ongegrond verklaard, of wordt het ingetrokken, dan vervalt het voorwaardelijke incidentele beroep vanzelf. De rechter komt er dan niet meer aan toe.

De ratio is praktisch. Wie in grote lijnen tevreden is met de uitspraak van de rechtbank, wil vaak alleen bezwaren aanvoeren voor het geval de uitkomst door toedoen van de ander alsnog op losse schroeven komt te staan. Zonder deze regeling zou zo iemand de rechter moeten vragen om een oordeel dat hij eigenlijk liever niet uitlokt.

Voorwaardelijk of onvoorwaardelijk

Wie incidenteel hoger beroep instelt, kiest zelf. Een onvoorwaardelijk incidenteel beroep wordt hoe dan ook behandeld, ook als het hoofdberoep faalt. Een voorwaardelijk incidenteel beroep leeft alleen op zodra de hogerberoepsrechter het hoger beroep gegrond acht. Maak die keuze uitdrukkelijk in het beroepschrift, want uit de tekst moet blijken of de voorwaarde is gesteld.

Wanneer het voorwaardelijke beroep vervalt

• Niet-ontvankelijk. Het hoger beroep haalt de inhoudelijke beoordeling niet.
• Ongegrond. De hogerberoepsrechter laat de uitspraak van de rechtbank in stand.
• Ingetrokken. De appellant trekt zijn hoger beroep in.

In de eerste twee gevallen blijkt het vervallen uit de uitspraak zelf. Bij intrekking is er geen uitspraak, en daarom schrijft de wet voor dat de griffier de indiener laat weten dat zijn incidentele hoger beroep is vervallen. Zo blijft niemand in het ongewisse over de status van zijn zaak.

Een ondernemer krijgt een subsidie toegekend, maar lager dan gevraagd. De rechtbank verhoogt het bedrag deels; de ondernemer legt zich daarbij neer. Het subsidieverstrekkende bestuursorgaan stelt hoger beroep in tegen die verhoging. De ondernemer stelt daarop voorwaardelijk incidenteel hoger beroep in over het deel dat hij bij de rechtbank verloor. Wordt het hoger beroep van het bestuursorgaan ongegrond verklaard, dan vervalt zijn incidentele beroep en houdt hij de uitspraak van de rechtbank. Wordt het hoger beroep gegrond verklaard, dan beoordeelt de rechter ook zijn punten.

Het verschil met ontvankelijkheid

Artikel 8:111 Awb bepaalt dat intrekking van het hoger beroep de ontvankelijkheid van het incidentele beroep niet aantast. Dat lijkt op gespannen voet te staan met de vervalregel hier, maar het gaat om twee verschillende dingen. Een onvoorwaardelijk incidenteel beroep blijft na intrekking ontvankelijk en wordt behandeld. Een voorwaardelijk incidenteel beroep is ontvankelijk, maar de voorwaarde wordt niet vervuld, zodat er niets meer te beoordelen valt.

In de praktijk

• Schrijf de voorwaarde op. Zet in het incidentele hogerberoepschrift met zoveel woorden dat het wordt ingesteld onder de voorwaarde dat het hoger beroep gegrond is, als u die bescherming wilt.
• Denk aan de keerzijde. Een voorwaardelijk beroep levert u niets op als de tegenpartij afhaakt of verliest. Wilt u koste wat kost een oordeel over uw eigen punten, kies dan voor een onvoorwaardelijk incidenteel hoger beroep.
• Voor bestuursorganen. Realiseer u dat intrekking van uw hoger beroep een voorwaardelijk incidenteel beroep laat vervallen, maar een onvoorwaardelijk incidenteel beroep niet.