Artikel 8:55d Awb: Twee weken om alsnog te beslissen

Dit artikel bepaalt wat de bestuursrechter oplegt als een beroep tegen het uitblijven van een besluit slaagt en er nog steeds geen besluit is bekendgemaakt. De rechter draagt het bestuursorgaan dan op om binnen twee weken na de dag van verzending van de uitspraak alsnog een besluit bekend te maken. Aan die opdracht verbindt hij bovendien een dwangsom voor elke dag dat het bestuursorgaan in gebreke blijft.

Daarmee heeft de uitspraak tanden. Een enkele constatering dat het bestuursorgaan te laat is, verandert namelijk niets aan het probleem van de aanvrager: hij wil een beslissing. De combinatie van een korte termijn en een oplopende geldelijke prikkel maakt de uitspraak afdwingbaar zonder dat er een nieuwe procedure nodig is.

De opdracht geldt alleen als er nog niets ligt

Het eerste lid is uitdrukkelijk beperkt tot de situatie waarin nog geen besluit is bekendgemaakt. Neemt het bestuursorgaan alsnog een besluit nadat het beroepschrift is ingediend maar voordat de rechter uitspraak doet, dan is er niets meer om op te dragen. Het beroep kan dan nog steeds gegrond zijn en tot een dwangsomvaststelling en een proceskostenvergoeding leiden, maar een nieuwe beslistermijn heeft geen zin meer.

De nadere dwangsom

Het tweede lid gebruikt het woord "verbindt": dit is geen keuze van de rechter maar een verplichting. De dwangsom loopt per dag dat de uitspraak niet wordt nageleefd. Zij staat los van de dwangsom wegens niet tijdig beslissen uit afdeling 4.1.3; die eerdere dwangsom is verbeurd in de periode vóór de uitspraak, deze nadere dwangsom prikkelt de periode erna. Ze kunnen dus naast elkaar bestaan.

Voor de afwikkeling verwijst het tweede lid naar de artikelen 611c en 611g Rv. Die bepalingen regelen aan wie de verbeurde dwangsom toekomt en hoe lang zij inbaar blijft. Ook hier geldt dus: wie een dwangsom int, moet dat voortvarend doen.

Ruimte voor uitzonderingen

Het derde lid erkent dat twee weken niet altijd de passende termijn is. In bijzondere gevallen, of wanneer andere wettelijke voorschriften daartoe dwingen, mag de rechter een andere termijn bepalen of een andere voorziening treffen. Meestal betekent dat meer tijd, bijvoorbeeld als voor het besluit nog een advies of een verplichte inspraakronde nodig is die nu eenmaal langer duurt; de rechter kan dan vier of acht weken geven, of tussenstappen voorschrijven. De wet spreekt echter van een andere termijn, en die kan ook korter zijn: ligt het besluit eigenlijk al klaar en heeft de aanvrager er dringend behoefte aan, dan kan de rechter minder dan twee weken geven.

Een voorbeeld. Iemand wacht al maanden op een beslissing over een aanvraag om bijzondere bijstand. De rechtbank verklaart het beroep gegrond en draagt de gemeente op binnen twee weken te beslissen, op straffe van een dwangsom voor elke dag dat dit niet gebeurt. De gemeente beslist op dag twaalf: geen dwangsom. Was het besluit pas op dag twintig gekomen, dan waren er zes dagen dwangsom verbeurd, die de aanvrager kan opeisen zonder opnieuw naar de rechter te hoeven.

In de praktijk

• Voor de burger. Let op de verzenddatum van de uitspraak, niet op de datum waarop u hem leest. Daarmee begint de termijn van twee weken te lopen.
• Voor de burger. Houd bij wanneer het besluit werkelijk is bekendgemaakt en bewaar de envelop of de e-mail. Dat bewijs bepaalt hoeveel dagen dwangsom er zijn verbeurd.
• Voor het bestuursorgaan. Zet de zaak meteen bij ontvangst van de uitspraak op de agenda. Twee weken is kort en de dwangsom loopt automatisch door, ook tijdens een vakantieperiode.
• Voor het bestuursorgaan. Verwacht u de termijn niet te halen omdat een advies nog loopt, breng dat dan tijdens de procedure naar voren. Achteraf om verlenging vragen kan niet.