Artikel 8:36f Awb: Uitvoeringsregels voor digitaal procederen

Dit artikel bevat geen norm voor partijen zelf, maar een grondslag voor de regelgever: bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld over het elektronisch verkeer met de bestuursrechter. Daarmee wordt de techniek van het digitaal procederen buiten de wet zelf geregeld, waar zij sneller kan worden aangepast.

Voor u als procespartij is dat vooral van belang omdat de praktische spelregels dus niet in de Algemene wet bestuursrecht staan. Wilt u weten in welk formaat u stukken moet aanleveren of hoe u toegang krijgt tot het digitale dossier, dan moet u in die lagere regelgeving zijn, niet in dit artikel.

Waarover regels kunnen worden gesteld

Het eerste lid noemt drie onderwerpen. In de eerste plaats het elektronisch verkeer met de bestuursrechter in het algemeen. In de tweede plaats het digitale systeem voor gegevensverwerking waarin dat verkeer plaatsvindt. En in de derde plaats, en dat is voor de rechtsbescherming het belangrijkst, de verschoonbaarheid van termijnoverschrijdingen wegens een verstoring van dat systeem of van de toegang daartoe.

Het tweede lid geeft een aparte grondslag voor regels over de toepassing van beeld- en geluidsopnamen. Dat sluit aan op de bevoegdheid van de bestuursrechter om een opname in de plaats te stellen van een proces-verbaal.

Storing en termijnen

Termijnen in het bestuursrecht zijn hard. Wie te laat is, riskeert een niet-ontvankelijkverklaring, tenzij de overschrijding verschoonbaar is; artikel 6:11 Awb bevat die algemene ontsnapping. Dit artikel erkent dat digitaal procederen een nieuw type overmacht toevoegt: het systeem of de toegang daartoe kan uitvallen op precies het verkeerde moment. Dat een storing bij het gerecht of in de toegang tot het systeem niet voor uw rekening hoort te komen, is het uitgangspunt dat via de algemene maatregel van bestuur wordt uitgewerkt.

Een voorbeeld. Een adviesbureau wil namens een cliënt op de laatste dag van de beroepstermijn een beroepschrift indienen tegen een besluit over een subsidie. Vanaf half vijf blijkt het digitale systeem onbereikbaar en dat blijft zo tot na middernacht. Het beroepschrift komt de volgende ochtend binnen. Op deze situatie zien de regels over verschoonbaarheid: de overschrijding is dan niet het gevolg van nalatigheid van de indiener, maar van een verstoring aan de kant van het systeem.

Samenhang met de rest van de afdeling

De algemene maatregel van bestuur op grond van het eerste lid is niet vrijblijvend voor partijen. Artikel 8:36a Awb verbindt aan het niet naleven van de daarin gestelde verplichtingen een verzuimprocedure: de rechter geeft eerst de gelegenheid het verzuim te herstellen, en pas als daarvan geen gebruik wordt gemaakt, kan een beroep niet-ontvankelijk worden verklaard of een stuk buiten beschouwing blijven. De regels uit de lagere regelgeving werken dus rechtstreeks door in de ontvankelijkheid.

In de praktijk

• Leg een storing vast. Maak schermafbeeldingen met datum en tijd en bewaar foutmeldingen; wie zich op een verstoring beroept, moet aannemelijk kunnen maken dat die er was.
• Meld het meteen. Dien het stuk in zodra het systeem weer werkt en leg in een begeleidende toelichting uit waarom het later is.
• Reken niet op coulance bij eigen problemen. Een kapotte laptop of een verlopen inlogmiddel aan uw kant is iets anders dan een verstoring van het systeem of van de toegang daartoe.
• Voor het bestuursorgaan: houd er rekening mee dat een beroep dat door een storing te laat binnenkomt, alsnog inhoudelijk kan worden behandeld.