Artikel 7:3 Awb: Afzien van horen in bezwaar

Horen in bezwaar is de hoofdregel, maar niet iedere zaak vraagt om een zitting. Dit artikel somt vijf gevallen op waarin het bestuursorgaan van het horen van een belanghebbende mag afzien. Het is een uitzonderingsbepaling: wie zich erop beroept, moet in de beslissing op bezwaar uitleggen waarom een van de vijf gevallen zich voordoet.

De vijf gronden

• Kennelijk niet-ontvankelijk bezwaar. Bijvoorbeeld een bezwaarschrift dat maanden te laat is zonder enige verklaring, of gericht tegen iets wat geen besluit is.
• Kennelijk ongegrond bezwaar. Het bezwaar kan onmogelijk slagen, hoe je het ook wendt of keert.
• De belanghebbende ziet af van horen. Hij heeft verklaard geen gebruik te willen maken van zijn recht om gehoord te worden.
• Geen reactie op de vraag. De belanghebbende verklaart niet binnen een door het bestuursorgaan gestelde redelijke termijn dat hij gehoord wil worden.

- Volledig tegemoetkomen. Het orgaan geeft de bezwaarmaker helemaal gelijk en andere belanghebbenden kunnen daardoor niet in hun belangen worden geschaad.

Wat "kennelijk" betekent

Kennelijk is een zware maatstaf. Volgens vaste rechtspraak is een bezwaar pas kennelijk ongegrond als uit het bezwaarschrift zelf al direct blijkt dat de bezwaren niet kunnen slagen en daarover redelijkerwijs geen twijfel mogelijk is. Zodra het bestuursorgaan zich moet afvragen hoe een feit precies zit, of moet nadenken over de uitleg van een regel, is het bezwaar niet kennelijk ongegrond en moet er gewoon worden gehoord. Een zwak onderbouwd bezwaar is dus iets anders dan een kansloos bezwaar.

Bij de vierde grond komt het aan op een zorgvuldige vraagstelling. Het bestuursorgaan moet de belanghebbende daadwerkelijk vragen of hij gehoord wil worden en hem een redelijke termijn geven om te antwoorden. Het is verstandig er meteen bij te zeggen wat er gebeurt als hij niet reageert. Een vraag verstopt in de laatste alinea van een standaardbrief, met een antwoordtermijn van enkele dagen, is dat niet.

Een voorbeeld

Een ondernemer maakt bezwaar tegen een afgewezen subsidie. De gemeente stuurt een ontvangstbevestiging met de vraag of hij op een hoorzitting wil worden gehoord, met het verzoek binnen twee weken te reageren en de mededeling dat anders van horen wordt afgezien. De ondernemer reageert niet en klaagt later bij de rechter dat hij nooit is gehoord. Omdat de vraag helder was gesteld en de termijn redelijk, mocht de gemeente van horen afzien. Was in diezelfde brief alleen tussen neus en lippen door naar zijn beschikbaarheid gevraagd, dan had dat anders gelegen.

In de praktijk

Voor de bezwaarmaker: reageer altijd schriftelijk op de vraag of u gehoord wilt worden, ook als u nog twijfelt. Uw stilzwijgen wordt tegen u gebruikt. Bent u ten onrechte niet gehoord, benoem dat dan uitdrukkelijk in beroep.

Voor het bestuursorgaan: gebruik de kennelijkheidsgronden spaarzaam en motiveer ze afzonderlijk in de beslissing op bezwaar. Let bij de vijfde grond goed op derden: geeft u de bezwaarmaker gelijk, dan kan de buurman of concurrent daar juist last van krijgen, en dan moet er wel worden gehoord.