Ten aanzien van een na afloop van de termijn ingediend bezwaar- of beroepschrift blijft niet- ontvankelijkverklaring op grond daarvan achterwege indien redelijkerwijs niet kan worden geoordeeld dat de indiener in verzuim is geweest.
Artikel 6:11 Awb: Verschoonbare termijnoverschrijding
Verschoonbare termijnoverschrijding
Wettekst
Toelichting
Dit artikel is de ontsnappingsclausule voor wie te laat is met bezwaar of beroep. De hoofdregel blijft dat een te laat ingediend stuk niet-ontvankelijk wordt verklaard, waardoor uw argumenten inhoudelijk onbesproken blijven. Maar als redelijkerwijs niet kan worden geoordeeld dat u in verzuim bent geweest, blijft die sanctie achterwege en wordt uw zaak alsnog behandeld.
De maatstaf is streng en persoonlijk. Het gaat er niet om of het besluit inhoudelijk klopt, en ook niet of de overschrijding maar één dag bedroeg. De vraag is uitsluitend of het redelijk is u het te laat indienen aan te rekenen. Vergeetachtigheid, drukte op het werk of een vakantie zijn dat vrijwel altijd wel; ze komen voor uw eigen risico.
Wat wel eens verschoonbaar is
In de rechtspraak is uitgekristalliseerd dat de uitzondering vooral speelt bij omstandigheden buiten de invloedssfeer van de indiener. Denk aan een besluit dat door een fout in de verzending nooit is aangekomen, aan een besluit waarin een onjuiste of ontbrekende rechtsmiddelenverwijzing stond waardoor u naar de verkeerde instantie ging, of aan een ernstige ziekte of ziekenhuisopname die het onmogelijk maakte tijdig te reageren of iemand anders in te schakelen. Een ontbrekende of onjuiste verwijzing maakt een overschrijding overigens niet automatisch verschoonbaar: het komt aan op de omstandigheden, zoals de vraag of u daardoor redelijkerwijs op het verkeerde been werd gezet.
De plicht om alsnog snel te handelen
Wie zich op deze bepaling beroept, moet niet blijven stilzitten. Zodra de belemmering wegvalt - u ontdekt het besluit, u komt uit het ziekenhuis, u hoort dat u bij het verkeerde loket was - moet u zo snel als redelijkerwijs van u kan worden gevergd alsnog bezwaar maken of beroep instellen. Wachten tot het u uitkomt, maakt de overschrijding alsnog verwijtbaar.
Een voorbeeld. Een verhuisde ondernemer krijgt een boetebesluit op zijn oude adres, terwijl hij zijn adreswijziging correct had doorgegeven aan het bestuursorgaan. Hij ontdekt de boete pas drie maanden later via een aanmaning en maakt binnen een week daarna bezwaar met uitleg en bewijs van de adreswijziging. Dat bezwaar is te laat, maar de overschrijding valt hem niet aan te rekenen: hij kon het besluit niet kennen en heeft direct gehandeld toen hij het wel kende.
Wat u moet aanleveren
Een beroep op deze bepaling doet u niet impliciet. Leg in uw bezwaar- of beroepschrift zelf uit waarom u te laat bent en onderbouw dat.
- Beschrijf de oorzaak concreet: wat gebeurde er, van wanneer tot wanneer, en waarom kon u toen niets doen.
- Noem de ontdekkingsdatum: wanneer wist u van het besluit, en wat deed u daarna wanneer.
- Voeg bewijs bij: een medische verklaring, een bewijs van adreswijziging, de brief met de onjuiste verwijzing of correspondentie met het verkeerde loket.
In de praktijk
Voor burgers en ondernemers geldt: dien altijd in, ook als u weet dat u te laat bent. Zonder ingediend stuk wordt de vraag naar verschoonbaarheid nooit gesteld. Voor bestuursorganen geldt het spiegelbeeld: verklaar een bezwaar niet mechanisch niet-ontvankelijk zodra de datum tegenzit, maar onderzoek eerst of de indiener iets valt te verwijten - zeker als de rechtsmiddelenverwijzing onder uw eigen besluit ontbrak of onjuist was.
Deze bepaling repareert uitsluitend de termijn. Voldoet uw stuk niet aan de inhoudelijke eisen van artikel 6:5 Awb, dan moet u eerst de gelegenheid tot herstel krijgen op grond van artikel 6:6 Awb. Hoe u de termijn berekent, staat in artikel 6:7 Awb, artikel 6:8 Awb en artikel 6:9 Awb.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is een te laat bezwaar toch ontvankelijk?
Het College van Beroep voor het bedrijfsleven, in een grote kamer, beslist dat de huidige wet geen toereikende grondslag biedt om bestuursorganen te verplichten bij de vermelding van de rechtsmiddelen ook te melden dat een voorlopig bezwaar- of beroepschrift kan worden ingediend. De mededeling die bij de bekendmaking van een beslissing moet worden gedaan over wie, binnen welke termijn en bij welk orgaan een rechtsmiddel kan instellen, gaat volgens het College niet zo ver. Het College tekent daarbij aan dat een voorontwerp van wet wel voorstellen met zulke voorschriften bevat.
-
Hoeveel tijd heeft wie pas later van een besluit hoort?
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State past met het oog op de rechtseenheid haar eigen rechtspraak aan. Wie pas kennisneemt van een correct bekendgemaakt besluit als de termijn al geheel of grotendeels is verstreken en daar ook niet eerder van kon weten, is niet verwijtbaar te laat als hij binnen zes weken bezwaar maakt of beroep instelt; tot dan hield de Afdeling twee weken aan. Is de wettelijke termijn korter of langer dan zes weken, dan geldt die termijn.
-
Wanneer is een termijnoverschrijding verschoonbaar in belastingzaken?
De belastingkamer van de Hoge Raad zet uiteen wanneer een te laat ingesteld beroep toch ontvankelijk is: de indiener moet te laat zijn door een omstandigheid die hem niet kan worden toegerekend, en hij moet daarna zo snel als redelijkerwijs kon worden verlangd zijn beroepschrift hebben ingediend. Gaat het om omstandigheden die hem persoonlijk betreffen, dan is niet vereist dat hij feitelijk niet in staat was tijdig te procederen; het komt erop aan of dat in redelijkheid van hem kon worden gevergd. Dat hij iemand om bijstand had kunnen vragen of een beroepschrift zonder gronden had kunnen indienen, mag hem niet zonder meer worden tegengeworpen. De tijd om alsnog te procederen verstrijkt in beginsel zes weken nadat de verhindering is weggevallen, waar de Hoge Raad eerder ten minste veertien dagen aanhield.
-
Volgt de Centrale Raad de nieuwe lijn over termijnen?
De Centrale Raad van Beroep neemt de nieuwe uitgangspunten over die het College van Beroep voor het bedrijfsleven op 30 januari 2024 heeft gegeven. Bij de vraag of een te laat bezwaar of beroep toch moet worden behandeld, worden alle omstandigheden in hun samenhang bezien; persoonlijke omstandigheden zoals ziekte of het overlijden van naasten en externe omstandigheden die overbelasting of stress geven, kunnen meebrengen dat het te laat indienen de indiener niet wordt toegerekend. Ook de hoedanigheid van de indiener, of hij werd bijgestaan, de omvang van de overschrijding, de belangen van derden en de positie van het bestuursorgaan wegen mee, en aan het bewijs mogen geen onnodig hoge eisen worden gesteld. In deze zaak was het verwijt zo gering dat de overschrijding verschoonbaar was.
-
Geldt de ruimte bij gering verwijt ook voor bestuursfouten?
Het College van Beroep voor het bedrijfsleven verduidelijkt zijn uitspraak van 30 januari 2024. De ruimte die het woord “redelijkerwijs” in de wet biedt om een termijnoverschrijding bij slechts een gering verwijt niet aan de indiener toe te rekenen, geldt niet alleen wanneer een beroep wordt gedaan op bijzondere omstandigheden aan de kant van de indiener. Zij geldt ook als de overschrijding mede komt door handelen of nalaten van het bestuursorgaan of door andere redenen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.