Artikel 5:38 Awb: Invordering vervalt bij een gewijzigde last

De invordering van een dwangsom hangt volledig aan de last waarop zij berust. Wordt die last ingetrokken of gewijzigd, en kan een al gegeven invorderingsbeschikking daardoor niet in stand blijven, dan vervalt die beschikking van rechtswege. Het bestuursorgaan mag daarna wel een nieuwe beschikking geven die past bij de gewijzigde last.

Zonder deze regel zou een betrokkene twee keer moeten procederen: eerst met succes tegen de last, en daarna nog eens tegen een invorderingsbeschikking die de bodem onder zich is kwijtgeraakt. Dat is omslachtig en onnodig. De wet laat de invordering daarom automatisch meebewegen met de last.

Vervallen zonder dat er iets hoeft te gebeuren

Het vervallen gaat vanzelf: er is geen apart intrekkingsbesluit voor nodig en de betrokkene hoeft er niet om te vragen. Wel is de voorwaarde dat de invorderingsbeschikking werkelijk niet in stand kan blijven. Trekt de gemeente de last in omdat er nooit een overtreding was, dan vervalt de invordering. Half vervallen kent de wet niet: raakt de beschikking door de intrekking of de wijziging aangetast, dan verdwijnt zij in haar geheel. Dat wil niet zeggen dat de al verbeurde dwangsommen zijn kwijtgescholden. Voor wat na de wijziging overeind blijft, zal het bestuursorgaan een nieuwe beschikking op grond van het tweede lid moeten geven.

Is er al betaald, dan hangt het van de nieuwe situatie af of dat geld terug moet. Voor zover de dwangsom door de intrekking of wijziging niet langer verschuldigd is, bijvoorbeeld omdat de last met terugwerkende kracht is vervallen of verlicht, moet het bestuursorgaan het te veel betaalde terugbetalen. Blijft een verbeurde dwangsom ook onder de gewijzigde last verschuldigd, dan kan het bestuursorgaan die vastleggen in een nieuwe invorderingsbeschikking.

Een nieuwe beschikking na wijziging

Blijft na de wijziging een deel van de verbeurten overeind, dan kan het bestuursorgaan een nieuwe invorderingsbeschikking geven die met de gewijzigde last in overeenstemming is. Dat is geen herstelactie achteraf van de oude beschikking, maar een nieuw besluit met een eigen motivering en een eigen bezwaartermijn. Wie het met de nieuwe berekening niet eens is, moet daar dus opnieuw tegen opkomen.

Een voorbeeld

Een aannemer krijgt een last onder dwangsom van 5.000 euro per overtreding om buiten de vergunde tijden geen bouwwerkzaamheden te verrichten. De gemeente vordert twee verbeurten in. In bezwaar wijzigt de gemeente de last: de tijden blijken ruimer te zijn dan waarvan zij was uitgegaan. Een van de twee geconstateerde momenten valt daardoor binnen de toegestane tijden. De oude invorderingsbeschikking kan niet in stand blijven en vervalt. De gemeente kan vervolgens een nieuwe beschikking geven voor de ene overtreding die wel overblijft.

In de praktijk

• Voor het bestuursorgaan: loop bij elke intrekking of wijziging van een last na welke invorderingsbeschikkingen daaraan hangen, en beoordeel meteen of een nieuwe beschikking nodig is.
• Voor de overtreder: heeft u succes tegen de last, meld dan direct dat er ook een invorderingsbeschikking loopt en dat u al hebt betaald. Vraag om terugbetaling van wat u onder de gewijzigde last niet meer verschuldigd bent, in plaats van af te wachten.
• Voor beiden: let erop dat een wijziging die alleen voor de toekomst geldt de eerder verbeurde dwangsommen meestal ongemoeid laat.

Voor de last onder bestuursdwang geldt een vergelijkbare regeling voor de beschikking over de toepassing van bestuursdwang in artikel 5:31b Awb. Wordt de last niet door het bestuursorgaan ingetrokken maar door de rechter vernietigd, dan loopt het via de gebundelde rechtsbescherming: de invordering wordt dan in dezelfde procedure beoordeeld. Een verzoek om de last op te heffen, op te schorten of te verminderen loopt via artikel 5:34 Awb, en de gebundelde rechtsbescherming staat in artikel 5:39 Awb.