- Alvorens aan te manen tot betaling van de dwangsom, beslist het bestuursorgaan bij beschikking omtrent de invordering van een dwangsom.
- Het bestuursorgaan geeft voorts een beschikking omtrent de invordering van de dwangsom, indien een belanghebbende daarom verzoekt.
- Het bestuursorgaan beslist binnen vier weken op het verzoek.
←
Terug 5:35 · Verjaring van een verbeurde dwangsom
Verder 5:37a · Stuiting en verlenging bij de invordering
→
Artikel 5:37 Awb: De invorderingsbeschikking bij een dwangsom
De invorderingsbeschikking bij een dwangsom
Wettekst
Toelichting
Voordat een bestuursorgaan een verbeurde dwangsom mag opeisen, moet het eerst apart beslissen dat het gaat invorderen. Die beslissing heet de invorderingsbeschikking. Daarin stelt het orgaan vast of, wanneer en voor welk bedrag dwangsommen zijn verbeurd. Ook een belanghebbende kan om zo'n beschikking vragen; op dat verzoek moet binnen vier weken worden beslist.
Zonder die tussenstap zou iemand pas bij een aanmaning of een dwangbevel horen dat de overheid vindt dat hij niet aan de last heeft voldaan. De invorderingsbeschikking is een besluit en dus vatbaar voor bezwaar en beroep. Daarmee krijgt de betrokkene een echt moment om te betwisten dat er iets is verbeurd, voordat de incasso op gang komt.
Eerst beslissen, dan pas aanmanen
De volgorde is dwingend: aanmanen mag pas na de beschikking. De aanmaning uit artikel 4:112 Awb en het dwangbevel uit artikel 4:114 Awb zijn incasso-instrumenten; zij veronderstellen dat al vaststaat wat er wordt gevorderd. Een aanmaning die zonder voorafgaande invorderingsbeschikking wordt verstuurd, mist die basis.
In de beschikking hoort te staan welke last is overtreden, op welke dag of dagen dat is geconstateerd, hoeveel dwangsommen daardoor zijn verbeurd en welk bedrag in totaal wordt gevorderd. De motivering moet dat dragen: het bestuursorgaan moet de feitelijke constatering onderbouwen, bijvoorbeeld met een controlerapport of foto's. De gewone eis van een deugdelijke motivering uit artikel 3:46 Awb geldt hier onverkort.
Als een belanghebbende erom vraagt
Het tweede lid geeft belanghebbenden een eigen ingang. Dat is vooral van belang voor degene die om handhaving heeft gevraagd: de buurman die last heeft van de overtreding, of een omwonende die zag dat de last werd genegeerd. Zonder deze bepaling zou het bestuursorgaan een verbeurde dwangsom stilzwijgend kunnen laten liggen, waarmee de handhaving in feite alsnog zou stranden.
Op zo'n verzoek moet binnen vier weken worden beslist. Blijft die beslissing uit, dan kan de verzoeker het bestuursorgaan schriftelijk in gebreke stellen. Is er twee weken daarna nog steeds geen besluit, dan kan hij rechtstreeks beroep instellen bij de bestuursrechter; bezwaar is tegen het niet tijdig beslissen niet nodig (artikel 6:12 Awb en artikel 7:1 Awb). Een afwijzing van het verzoek is een besluit waartegen wel eerst bezwaar openstaat.
Een voorbeeld
Een eigenaar krijgt een last onder dwangsom om een schuur in zijn achtertuin niet langer als woonruimte te verhuren, met een bedrag per week dat daar toch iemand woont. De buurvrouw ziet na afloop van de begunstigingstermijn nog steeds dagelijks een huurder in- en uitlopen en meldt dat twee keer, maar de gemeente onderneemt niets. Zij verzoekt schriftelijk om een beschikking over de invordering. De gemeente moet dan binnen vier weken beslissen: of zij stelt vast dat er dwangsommen zijn verbeurd en vordert die in, of zij motiveert waarom volgens haar niets is verbeurd. In dat laatste geval kan de buurvrouw bezwaar maken.
In de praktijk
- Voor het bestuursorgaan: leg de constateringen vast op het moment zelf en verwerk ze in de beschikking. Achteraf reconstrueren wanneer precies is gecontroleerd, kost de invordering vaak de kop.
- Voor de overtreder: wacht niet op de aanmaning. Zodra de invorderingsbeschikking binnenkomt, loopt de bezwaartermijn en dat is het moment om te betwisten dat er is verbeurd.
- Voor de verzoeker om handhaving: vraag het schriftelijk en noteer de datum, zodat u de termijn van vier weken kunt bewaken.
De beschikking heeft ook gevolgen voor de verjaring: zij stuit die, zoals artikel 5:37a Awb bepaalt. Betwist u de invordering terwijl u ook nog tegen de last procedeert, dan zorgt artikel 5:39 Awb ervoor dat beide zaken in een procedure worden behandeld.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Mag een bestuursorgaan afzien van invordering van een dwangsom?
De Afdeling bestuursrechtspraak stelt voorop dat bij een beslissing over de invordering van een verbeurde dwangsom aan het belang van de invordering een zwaarwegend gewicht moet worden toegekend, omdat een andere opvatting zou afdoen aan het gezag dat van een last onder dwangsom behoort uit te gaan. Steun daarvoor vindt zij in de totstandkomingsgeschiedenis van het eerste lid: adequate handhaving vergt dat opgelegde sancties ook worden geëffectueerd. Alleen bij bijzondere omstandigheden kan geheel of gedeeltelijk van invordering worden afgezien. Dat nog op een verzoek om een projectbesluit moest worden beslist is geen zodanige omstandigheid, en het betoog dat invordering tot een faillissement zou kunnen leiden slaagt niet omdat het niet nader is onderbouwd.
-
Speelt de draagkracht van de overtreder mee bij de invordering?
De Afdeling bestuursrechtspraak overweegt dat het bestuursorgaan bij een beslissing over de invordering van een verbeurde dwangsom in beginsel geen rekening hoeft te houden met de financiële draagkracht van de overtreder. Die draagkracht kan in de regel pas bij de daadwerkelijke tenuitvoerlegging volledig worden gewogen, en daarover oordeelt bij uitstek de rechter die daarmee is belast. Een uitzondering geldt alleen als duidelijk is dat de overtreder de dwangsommen gezien zijn draagkracht niet volledig zal kunnen betalen. Hij moet dat zelf aannemelijk maken met stukken die een betrouwbaar en volledig beeld van zijn financiële situatie geven.
-
Kan de last zelf nog worden bestreden in de invorderingsprocedure?
De Afdeling bestuursrechtspraak overweegt dat wie opkomt tegen een invorderingsbeschikking of een kostenverhaalsbeschikking daarin in beginsel niet met succes bezwaren kan aanvoeren die hij tegen de last onder dwangsom of de last onder bestuursdwang heeft aangevoerd of had kunnen aanvoeren. Dat kan alleen in uitzonderlijke gevallen. Zo'n geval kan worden aangenomen als duidelijk is dat er geen overtreding is gepleegd of dat de betrokkene geen overtreder is.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.