Artikel 4:50 Awb: Intrekken bij veranderde omstandigheden

Dit artikel gaat over de situatie waarin niet de ontvanger iets fout doet, maar het bestuursorgaan zelf terugkomt op een verleende subsidie. De gemeente bezuinigt, de raad kiest een andere koers, of achteraf blijkt de verleningsbeschikking simpelweg verkeerd. Omdat de ontvanger in zo'n geval niets te verwijten valt, verbindt de wet twee zware voorwaarden aan het intrekken of verlagen: er moet een redelijke termijn in acht worden genomen en in de meeste gevallen moet de schade van de ontvanger worden vergoed.

Net als bij artikel 4:48 Awb kan dit alleen zolang de subsidie nog niet is vastgesteld. Is de eindafrekening al gemaakt, dan is er geen weg terug meer via dit artikel.

Drie gronden, twee met een prijskaartje

• De subsidieverlening is onjuist. Anders dan bij artikel 4:48 Awb hoeft de ontvanger dat hier niet te hebben geweten. Juist omdat hij te goeder trouw is, krijgt hij bescherming in de vorm van een termijn en schadevergoeding.
• Veranderde omstandigheden of gewijzigde inzichten. Dit is de beleidsgrond: nieuw collegebeleid, een gewijzigde subsidieregeling, wegvallende rijksmiddelen. De wet stelt hier een stevige drempel: die omstandigheden moeten zich in overwegende mate tegen voortzetting verzetten. Een lichte voorkeur voor een andere besteding is niet genoeg.

- Andere bij wettelijk voorschrift geregelde gevallen. Een bijzondere wet of verordening kan extra intrekkingsgronden geven. Voor deze categorie geldt de schadevergoedingsplicht van het tweede lid niet.

Wat een redelijke termijn betekent

De ontvanger moet de tijd krijgen zich aan te passen. Hoe lang die tijd is, hangt af van hoe diep de subsidie in zijn bedrijfsvoering zit: een organisatie met personeel in vaste dienst en een huurcontract heeft meer tijd nodig dan een projectgroep die een eenmalige activiteit organiseert. De termijn hoort bij de intrekking zelf: hij gaat lopen bij de bekendmaking van het intrekkings- of wijzigingsbesluit, dat dus zo moet zijn ingericht dat de subsidie pas na afloop van die termijn daadwerkelijk eindigt. Een voornemen vooraf aankondigen is zorgvuldig en geeft de ontvanger ruimte om te reageren, maar een voornemen is nog geen besluit en zet de termijn niet in gang. Voor subsidies die al jaren achtereen worden verstrekt, werkt artikel 4:51 Awb dit beginsel verder uit voor het geval een aansluitend tijdvak wordt geweigerd.

De schadevergoeding

Het tweede lid vergoedt niet de gemiste subsidie zelf, maar het zogenoemde vertrouwensnadeel: de schade doordat de ontvanger in vertrouwen op de subsidie anders heeft gehandeld dan hij anders zou hebben gedaan. Denk aan een huurcontract dat niet meer opzegbaar is, apparatuur die speciaal voor het project is aangeschaft, of een aangenomen medewerker die moet worden afgevloeid. Wat de organisatie zonder subsidie ook had gedaan of uitgegeven, valt daar niet onder. Het ligt voor de hand de vergoeding in dezelfde beschikking te regelen, zodat de ontvanger alles in één keer kan aanvechten.

Een wijkcentrum dat wordt afgebouwd

Een stichting krijgt jaarlijks 120.000 euro voor buurtactiviteiten. De gemeenteraad besluit het welzijnswerk anders te organiseren en de subsidie te beëindigen. Het college trekt de subsidie in met ingang van een datum die een halfjaar na het intrekkingsbesluit ligt en vergoedt de doorlopende huur van het pand voor de resterende contractperiode en de transitievergoeding van twee medewerkers. De verwachte inkomsten die de stichting misloopt, hoeft de gemeente niet te vergoeden.

In de praktijk

• Voor de ontvanger: zet direct op een rij welke verplichtingen u alleen vanwege de subsidie bent aangegaan en welke kosten u niet meer kunt vermijden, met contracten en facturen erbij. Zonder die onderbouwing wordt de vergoeding laag geschat. Vindt u de aangekondigde termijn te kort, breng dat dan naar voren voordat het besluit valt.
• Voor het bestuursorgaan: kondig het voornemen tijdig aan en motiveer waarom de gewijzigde inzichten zich in overwegende mate tegen voortzetting verzetten. Reken de termijn niet af op de begrotingscyclus maar op de aanpassingstijd van de ontvanger, en neem het schadeaspect meteen mee.