Artikel 4:34 Awb: Het begrotingsvoorbehoud

Een bestuursorgaan kan subsidie toezeggen voordat de begroting waaruit het geld moet komen is vastgesteld of goedgekeurd. Om te voorkomen dat het dan vastzit aan uitgaven waarover de gemeenteraad of het parlement nog moet beslissen, mag het de subsidie verlenen onder het voorbehoud dat er voldoende geld beschikbaar komt. Dat heet het begrotingsvoorbehoud.

Waarom deze mogelijkheid bestaat

Subsidieaanvragen komen vaak binnen voordat het budgetrecht is uitgeoefend. Een instelling wil in het najaar weten of zij volgend jaar kan doordraaien, terwijl de begroting voor dat jaar dan nog niet vaststaat. Zonder deze bepaling zou het bestuursorgaan moeten wachten, met alle onzekerheid van dien, of geld moeten toezeggen dat het misschien niet krijgt. Het voorbehoud lost dat op: de toezegging staat, maar onder een uitdrukkelijk benoemd risico.

Het sluit aan bij de gedachte achter artikel 4:33 Awb: een voorwaarde is aanvaardbaar zolang de gebeurtenis waarvan de subsidie afhangt niet in de hand van het verlenende bestuursorgaan zelf ligt.

Wanneer het voorbehoud niet mag

Het tweede lid sluit het voorbehoud uit voor zover dat voortvloeit uit het wettelijk voorschrift waarop de subsidie berust. Schrijft een wet of verordening dwingend voor dat een bepaalde subsidie wordt verstrekt, dan kan het bestuursorgaan zich niet achter een nog niet vastgestelde begroting verschuilen. Een wettelijke aanspraak gaat voor.

De vervaltermijn van vier weken

Het derde lid bevat de belangrijkste bescherming voor de ontvanger. Doet het bestuursorgaan niet binnen vier weken na de vaststelling of goedkeuring van de begroting een beroep op het voorbehoud, dan vervalt het. De onzekerheid duurt dus kort: zodra de begroting rond is, moet het bestuur snel kleur bekennen. Daarna is de subsidie onvoorwaardelijk.

Een beroep op het voorbehoud is een intrekkingsbesluit

Het bestuursorgaan kan zich niet zomaar terugtrekken. Het vierde en vijfde lid schrijven voor hoe het beroep op het voorbehoud moet gebeuren: door een intrekkingsbesluit. Gaat het om een activiteit die ook in het voorafgaande begrotingsjaar al werd gesubsidieerd, dan verloopt dat via de intrekking wegens veranderde omstandigheden van artikel 4:50 Awb, met de daarbij horende zorgvuldigheid. In alle andere gevallen loopt het via artikel 4:48 Awb, eerste lid.

Dat verschil is niet toevallig. Wie al jaren subsidie ontvangt, heeft zijn organisatie op dat geld ingericht en verdient een zorgvuldiger afbouw dan een nieuwe aanvrager. Voor de ontvanger betekent het bovendien dat er altijd een besluit ligt: hij krijgt een motivering en kan bezwaar maken.

Een voorbeeld

Een gemeente verleent in oktober subsidie voor het volgende jaar aan een muziekschool die al jaren wordt gesubsidieerd, onder begrotingsvoorbehoud. In december stelt de raad de begroting vast en schrapt de post cultuureducatie. Wil het college daarop een beroep doen, dan moet het binnen vier weken na die vaststelling een intrekkingsbesluit nemen langs de weg van artikel 4:50 Awb. Doet het dat pas in maart, dan is het voorbehoud vervallen en staat de subsidie.

In de praktijk

• Voor de ontvanger: staat er een begrotingsvoorbehoud in uw beschikking, houd dan de datum van vaststelling van de begroting in de gaten en tel er vier weken bij op.
• Voor de ontvanger: ga in die periode terughoudend om met onomkeerbare verplichtingen, en leg vast welke kosten u al had moeten maken als het voorbehoud alsnog wordt ingeroepen.
• Voor het bestuursorgaan: maak het voorbehoud uitdrukkelijk kenbaar in de beschikking; een voorbehoud dat er niet in staat, bestaat niet. Bewaak daarna zelf de termijn van vier weken.