Artikel 4:29 Awb: Subsidie verlenen vóór de vaststelling

Subsidie wordt vaak in twee stappen toegekend. Eerst zegt het bestuursorgaan toe dat u geld krijgt voor een bepaalde activiteit, en pas als die activiteit is uitgevoerd wordt de subsidie definitief vastgesteld. Deze bepaling regelt die eerste stap: de beschikking tot subsidieverlening.

De verlening is een besluit met rechtsgevolg. Wie een verleningsbeschikking heeft, heeft een aanspraak op het geld, mits hij de activiteit uitvoert en zich aan de verplichtingen houdt. Dat verschil met een vrijblijvende toezegging is de kern: op een verleningsbeschikking kunt u plannen maken, een ruimte huren en personeel aannemen.

Waarom eerst verlenen en dan vaststellen

Wie een festival organiseert, een onderzoeksproject start of een buurthuis draaiende houdt, moet weten of het geld er komt vóórdat de kosten worden gemaakt. Tegelijk wil de overheid pas definitief afrekenen als duidelijk is wat er werkelijk is gebeurd en wat het heeft gekost. De verlening geeft zekerheid vooraf, de vaststelling geeft controle achteraf. Artikel 4:46 Awb sluit daarop aan: is de subsidie verleend, dan wordt zij in beginsel overeenkomstig die verlening vastgesteld.

De aanvraag moet op tijd zijn

De wet stelt één harde eis: de aanvraag moet zijn ingediend vóór de afloop van de activiteit of van het tijdvak waarvoor subsidie wordt gevraagd. Vraagt u pas subsidie aan als het project al is afgerond of het subsidiejaar al voorbij is, dan kan er geen verleningsbeschikking meer volgen. Dan resteert hooguit een rechtstreekse vaststelling zonder voorafgaande verlening, voor zover de regeling die mogelijkheid niet uitsluit.

Die eis is logisch. Een verlening is bedoeld om gedrag te sturen: het bestuursorgaan financiert activiteiten die nog moeten plaatsvinden. Achteraf valt er niets meer te sturen, en het risico is groot dat er achteraf een verhaal wordt geconstrueerd bij uitgaven die toch al waren gedaan.

Een voorbeeld

Een stichting wil in september een taalcafé voor nieuwkomers starten en dient in juni een aanvraag in. De gemeente verleent in juli subsidie tot ten hoogste 12.000 euro. De stichting huurt een ruimte en werft vrijwilligers. In januari dient zij de eindafrekening in en stelt de gemeente de subsidie vast op het bedrag dat werkelijk aan de activiteit is besteed. Had de stichting pas in januari aangevraagd, dan was verlening niet meer mogelijk geweest.

Tenzij de wet anders bepaalt

De regel geldt alleen als een wettelijk voorschrift niet iets anders bepaalt. Veel subsidieregelingen schrijven zelf voor dat er altijd eerst wordt verleend, of juist dat kleine bedragen meteen worden vastgesteld zonder verleningsfase. Kijk dus altijd eerst in de specifieke regeling of verordening; die gaat voor.

In de praktijk

• Voor de aanvrager: dien uw aanvraag in ruim voordat de activiteit begint, en in elk geval voordat het tijdvak afloopt. Bewaar het bewijs van indiening.
• Voor de aanvrager: begin niet met uitgeven op basis van een mondelinge toezegging of een e-mail van een ambtenaar. Alleen een beschikking geeft een aanspraak.
• Voor de aanvrager: bent u het niet eens met de verleningsbeschikking, bijvoorbeeld met het bedrag of met de verplichtingen, maak dan binnen de bezwaartermijn bezwaar. Volgens vaste rechtspraak kunt u punten die u tegen de verlening had kunnen aanvoeren, bij de latere vaststelling niet meer aan de orde stellen.
• Voor het bestuursorgaan: controleer bij binnenkomst of de aanvraag nog vóór afloop van het tijdvak is ingediend, en maak in de beschikking duidelijk dat het om een verlening gaat en niet om een vaststelling.
• Voor beide: leg vast waarvoor precies wordt verleend. Artikel 4:30 Awb verplicht tot een omschrijving van de activiteiten, artikel 4:31 Awb tot vermelding van het bedrag of het maximum.