Artikel 4:25 Awb: Weigeren omdat het plafond is bereikt

Dit artikel geeft het subsidieplafond zijn juridische scherpte. Een plafond kan alleen bij of krachtens wettelijk voorschrift worden vastgesteld, en zodra verstrekking van een subsidie het plafond zou overschrijden, moet die subsidie worden geweigerd. Het derde lid beschermt de aanvrager tegen de gevolgen van traag beslissen: dan telt de situatie op het moment waarop het besluit genomen had moeten worden.

Alleen bij of krachtens wettelijk voorschrift

Een bestuursorgaan kan zichzelf niet in een interne notitie of een collegebesluit een budgetgrens opleggen en die vervolgens als plafond aan aanvragers tegenwerpen. De grondslag moet in een verordening, een wet of een daarop gebaseerde regeling staan, of het plafond moet krachtens zo'n voorschrift zijn vastgesteld. Ontbreekt die grondslag, dan vervalt de verplichte weigering van het tweede lid en moet de aanvraag inhoudelijk worden beoordeeld. Dat wil niet zeggen dat geldgebrek dan geen rol meer speelt: laat de subsidieregeling het bestuursorgaan ruimte om af te wegen, dan kan het een aanvraag nog altijd weigeren omdat het budget op is.

Weigeren is verplicht, niet optioneel

Het tweede lid is dwingend geformuleerd: de subsidie wordt geweigerd voor zover het plafond zou worden overschreden. Er valt niets af te wegen. Bijzondere omstandigheden, een sympathiek project of een aanvrager die grote kosten heeft gemaakt, maken geen verschil zolang de pot leeg is. Dat maakt deze weigeringsgrond wezenlijk anders dan de gronden waarbij het bestuursorgaan ruimte heeft om de belangen tegen elkaar af te wegen. Een wettelijke uitzondering staat in artikel 4:51 Awb: stopt het bestuursorgaan met een subsidie die al drie of meer jaren achtereen voor dezelfde activiteiten is verstrekt, dan moet het een redelijke afbouwtermijn in acht nemen, en voor die termijn wordt de subsidie zo nodig ook boven het plafond verleend.

De woorden voor zover doen wel werk. Is er nog een deel van het plafond vrij, dan kan de subsidie tot dat bedrag worden verleend en alleen voor het meerdere worden geweigerd. Of dat mag, hangt af van de verdeelwijze die op grond van artikel 4:26 Awb is vastgesteld: sommige regelingen kennen bewust geen gedeeltelijke toekenning omdat een half gefinancierd project niet doorgaat.

Te laat beslist of opnieuw beslist

Het derde lid regelt het peilmoment. Beslist het bestuursorgaan niet tijdig, of wordt er opnieuw beslist in bezwaar, in beroep of ter uitvoering van een rechterlijke uitspraak, dan geldt de weigeringsplicht alleen voor zover zij ook gold op het tijdstip waarop de beslissing in eerste aanleg werd genomen of genomen had moeten worden. Was de pot op dat moment nog niet uitgeput, dan kan hij later niet alsnog tegen u worden gebruikt.

Dat is een belangrijke bescherming. Zonder deze regel zou een bestuursorgaan een aanvraag kunnen laten liggen tot het geld op is, of een onterechte afwijzing kunnen herhalen omdat het budget inmiddels aan anderen is toegekend. De keerzijde: was het plafond op het juiste beslismoment al bereikt, dan blijft de weigering staan.

Een voorbeeld

Een ondernemer vraagt in maart subsidie aan voor zonnepanelen op zijn bedrijfshal. Het budget is dan nog ruim toereikend. De gemeente laat de aanvraag maandenlang liggen en wijst hem in november af omdat het plafond inmiddels is bereikt. In bezwaar houdt die afwijzing geen stand: bepalend is de stand van de pot op het moment waarop tijdig had moeten worden beslist, en toen was er nog ruimte. De gemeente moet de aanvraag alsnog inhoudelijk beoordelen, ook al betekent dat een overschrijding van het budget.

In de praktijk

• Voor de aanvrager — noteer wanneer u de aanvraag hebt ingediend en wanneer de beslistermijn afliep. Volgt een weigering wegens het plafond, vraag dan om de stand van het budget op dat eerdere moment; dat is de kern van uw bezwaar.
• Voor de aanvrager — dien vroeg in en zorg dat de aanvraag meteen compleet is. Ontbreken er stukken, dan kan de behandeling opschuiven en schuift uw plaats in de rij mee.
• Voor het bestuursorgaan — houd bij elke aanvraag vast wanneer de beslistermijn eindigde en hoeveel budget er op dat moment nog vrij was. Zonder die vastlegging is een weigering wegens uitputting achteraf nauwelijks te onderbouwen.