Artikel 239 Faillissementswet (239 FW)

Voor werknemers is dit een van de meest ingrijpende artikelen van de surseancetitel. Het geeft de werkgever die surseance heeft gekregen de mogelijkheid om arbeidsovereenkomsten op te zeggen met een verkorte termijn, en het bepaalt tegelijk dat het loon vanaf het begin van de surseance boedelschuld is. Ook agentuurovereenkomsten vallen eronder.

Opzeggen met medewerking van de bewindvoerder

Zodra de surseance is begonnen, kan de schuldenaar de arbeidsovereenkomsten van zijn werknemers opzeggen. Hij doet dat met inachtneming van artikel 228 Fw, dus niet zonder de bewindvoerder. In de surseance blijft de werkgever formeel de werkgever; er is geen curator die het personeel ontslaat, zoals in een faillissement. Dit artikel regelt alleen de opzegtermijn en de rol van de bewindvoerder: het gewone ontslagrecht blijft gelden. Voor een opzegging is dus nog steeds instemming van de werknemer nodig, of vooraf toestemming van de instantie die daarvoor is aangewezen. Alleen bij een opzegging door de curator in een faillissement laat het arbeidsrecht die eis vervallen.

De termijn

In beginsel gelden de overeengekomen of wettelijke opzegtermijnen. Daarop maakt de wet een uitzondering: de arbeidsovereenkomst kan in elk geval worden beëindigd met een opzegtermijn van zes weken. Is de termijn die het Burgerlijk Wetboek voor de betrokken werknemer voorschrijft langer dan zes weken, dan geldt die langere termijn. Een lange contractuele termijn kan de werkgever dus terugbrengen, maar de wettelijke bescherming van werknemers met een lang dienstverband blijft overeind.

Als de werknemer zelf opzegt

Ook de werknemer kan opzeggen, en voor hem versoepelt de wet de regels: hij hoeft de bepaling van het Burgerlijk Wetboek over de door de werknemer in acht te nemen termijn niet toe te passen. Wie tijdens de surseance een andere baan vindt, kan dus sneller vertrekken dan normaal.

Loon en premies zijn boedelschuld

Vanaf het begin van de surseance zijn het loon en de premieschulden die met de arbeidsovereenkomst samenhangen boedelschuld. Zij worden dus uit de boedel voldaan vóór de gewone oude schulden. Dat is voor werknemers belangrijk: het loon over de periode waarin zij nog werken tijdens de surseance staat niet achteraan in de rij.

Een voorbeeld. Een installatiebedrijf met veertig medewerkers krijgt surseance. Om te overleven moet het terug naar vijfentwintig. Met medewerking van de bewindvoerder worden vijftien arbeidsovereenkomsten opgezegd met een termijn van zes weken. Het loon over die zes weken is boedelschuld en wordt uit de boedel betaald.

In de praktijk

Voor werknemers betekent dit dat het snel kan gaan. Krijgt u een opzegging, kijk dan naar de datum waartegen wordt opgezegd en naar uw wettelijke termijn; is die langer dan zes weken, dan geldt die. Meld u tijdig bij het uitkeringsloket en wacht niet af tot de laatste werkdag.

Voor de ondernemer is het een pijnlijke maar vaak onvermijdelijke stap. De verkorte termijn is bedoeld om de loonkosten snel in verhouding te brengen met wat de onderneming nog kan dragen; zonder die mogelijkheid zou een surseance bij een personeelsintensief bedrijf zelden slagen.

Voor handelsagenten geldt hetzelfde regime, doordat de wet dit artikel ook op agentuurovereenkomsten van toepassing verklaart.