Artikel 237a Faillissementswet (237a FW)

Bij huurkoop betaalt de koper in termijnen en wordt hij pas eigenaar als alles is voldaan. Dit artikel bepaalt wat er met zo'n overeenkomst gebeurt als de koper surseance van betaling krijgt: beide partijen mogen haar dan ontbonden verklaren. Dezelfde regel geldt voor scheepshuurkoop.

Beide partijen kunnen ontbinden

Zodra de surseance is begonnen, kan de schuldenaar die huurkoper is de overeenkomst ontbonden verklaren, en kan de verkoper dat ook. Voor de schuldenaar geldt daarbij de hoofdregel van de surseance: zo'n verklaring gaat over een goed dat tot de boedel behoort, dus hij kan haar niet uitbrengen zonder medewerking, machtiging of bijstand van de bewindvoerder. Geen van beiden zit dus vast aan een contract dat door de surseance een andere lading heeft gekregen. Voor de schuldenaar is dat van belang als hij het goed niet meer nodig heeft; voor de verkoper als hij zijn goed liever terugneemt dan afhankelijk te zijn van een onzekere afloop.

Welke gevolgen de ontbinding heeft

De ontbinding heeft dezelfde gevolgen als een ontbinding wegens het niet nakomen van de verplichtingen door de koper. De afwikkeling verloopt dus langs de weg die partijen ook zonder surseance zouden hebben gevolgd bij een achterstand: het goed keert terug naar de verkoper en er wordt afgerekend over wat al is betaald en over de waarde van het gebruik.

De vordering van de verkoper

Houdt de verkoper na die afrekening nog een bedrag te vorderen, dan kan hij daarvoor opkomen op de voet van artikel 233 Fw. Hij deelt dus mee met de andere schuldeisers van vóór de surseance, naar rato van zijn vordering. Hij krijgt geen aparte positie omdat hij nu net huurverkoper was.

Een voorbeeld. Een hoveniersbedrijf heeft een kraan op huurkoop. Als het surseance krijgt, verklaart de verkoper de huurkoop ontbonden en haalt de kraan op. Bij de afrekening blijkt dat de al betaalde termijnen de waardevermindering en het gebruik niet volledig dekken. Voor dat restant meldt de verkoper zich als gewone schuldeiser.

In de praktijk

Voor de ondernemer is de vraag welke goederen hij echt nodig heeft om door te draaien. Een goed op huurkoop kan van de ene op de andere dag worden opgehaald; als het onmisbaar is voor de bedrijfsvoering, is het verstandig om daarover meteen met de verkoper en de bewindvoerder in gesprek te gaan in plaats van af te wachten.

Voor de verkoper geldt het spiegelbeeld. Ontbinden geeft het goed terug, maar of dat beter uitpakt hangt af van de restwaarde en van de vraag of hij het elders kwijt kan. Blijft het goed bij de schuldenaar en loopt de surseance goed af, dan komen de termijnen mogelijk weer op gang. Die afweging is per zaak verschillend en verdient een berekening voordat de ontbinding wordt uitgesproken.

Denk er ook aan dat de termijnen van huurkoop volgens artikel 232 Fw buiten de werking van de surseance vallen. De keuze om te ontbinden staat dus los van het uitstel van betaling dat voor de meeste andere schulden wel geldt.