Artikel 369 Fw: De reikwijdte van het akkoord buiten faillissement

Deze afdeling regelt het akkoord dat een onderneming in financiële problemen buiten faillissement aan haar schuldeisers en aandeelhouders kan aanbieden. Dit artikel bepaalt voor wie die regeling geldt, welke rechten er niet mee kunnen worden gewijzigd en langs welke procedure alles verloopt.

Voor wie de regeling niet geldt

De regeling is er voor ondernemingen. Een natuurlijke persoon die geen zelfstandig beroep of bedrijf uitoefent, valt erbuiten; voor particulieren met schulden is de schuldsaneringsregeling de weg. Ook banken, beleggingsondernemingen, verzekeraars en centrale tegenpartijen kunnen als schuldenaar geen gebruik van deze afdeling maken; voor hen bestaan eigen regimes.

De wet omschrijft daarnaast wat een MKB-onderneming is: een onderneming met minder dan 250 werkzame personen waarvan de jaaromzet in het voorgaande boekjaar niet boven € 50 miljoen uitkwam of het balanstotaal aan het eind van dat boekjaar niet boven € 43 miljoen. Op verschillende plaatsen krijgt die groep extra bescherming.

Rechten die buiten schot blijven

• Rechten van werknemers. Wat werknemers op grond van hun arbeidsovereenkomst toekomt, kan met een akkoord niet worden gewijzigd. Daaronder vallen ook vorderingen van werknemers op de werkgever tot betaling van pensioenpremie aan een pensioenuitvoerder of verzekeraar.
• Pensioentermijnen. Vorderingen wegens al vervallen of toekomstige pensioentermijnen blijven eveneens buiten het akkoord.

- Financiële zekerheden en verrekenbedingen. Financiëlezekerheidsovereenkomsten en verrekenbedingen in de zin van het Burgerlijk Wetboek vallen erbuiten, net als bepaalde bevoegdheden en opdrachten rond betalings- en effectensystemen.

De procedure

Een akkoord kan worden voorbereid in een besloten of in een openbare akkoordprocedure buiten faillissement; de aanbieder kiest. Bij een besloten procedure worden de verzoeken in raadkamer behandeld, dus niet in het openbaar; bij een openbare procedure is dat anders. Of de Nederlandse rechter bevoegd is, volgt uit de Europese insolventieverordening of uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.

Heeft één rechtbank zich eenmaal bevoegd verklaard, dan behandelt zij ook alle verdere verzoeken in die procedure. Bieden meerdere vennootschappen uit één groep tegelijk een akkoord aan, dan kunnen zij samen vragen of één bevoegd gerecht alles behandelt. Tegen beslissingen van de rechtbank staat in deze afdeling geen rechtsmiddel open, tenzij de wet dat uitdrukkelijk bepaalt.

Er geldt bovendien een drempel tegen herhaald proberen: heeft de schuldenaar in de afgelopen drie jaar een akkoord aangeboden dat door alle klassen is verworpen of waarvan de rechtbank de homologatie heeft geweigerd, dan kan hij niet opnieuw van deze afdeling gebruikmaken. Alleen wanneer er een herstructureringsdeskundige is aangewezen, ligt dat anders. Ten slotte laat deze afdeling Europese regels onverlet, onder meer over otc-derivaten en over de bescherming van geldmiddelen bij betaalinstellingen en instellingen voor elektronisch geld.

Een voorbeeld. Een installatiebedrijf met veertig werknemers en een omzet van acht miljoen euro overweegt een akkoord. Het valt onder de regeling en geldt als MKB-onderneming. De loonvorderingen van het personeel kunnen niet in het akkoord worden betrokken; de vorderingen van leveranciers en de bank wel.

In de praktijk

Bent u ondernemer, breng dan eerst in kaart welke schulden u überhaupt kunt herstructureren. Lonen, pensioenpremies en pensioentermijnen blijven buiten het akkoord, en dat bepaalt in belangrijke mate wat een akkoord u kan opleveren.

Bent u werknemer van een bedrijf dat een akkoord voorbereidt, dan hoeft u niet te vrezen dat uw loon of uw pensioenaanspraak door dat akkoord wordt gekort. Wel kan een reorganisatie onderdeel van het plan zijn; dat verloopt langs de gewone arbeidsrechtelijke weg. Bent u schuldeiser, kijk dan meteen of het om een besloten of een openbare procedure gaat. Dat bepaalt of stukken openbaar zijn en hoe u de zaak kunt volgen.