- De rechter-commissaris is bevoegd ter opheldering van alle omstandigheden, het faillissement betreffende, getuigen te horen of een onderzoek van deskundigen te bevelen. Voorts kan de rechter-commissaris een deskundige benoemen voor zover dit nodig is voor de goede en effectieve vervulling van het toezicht op het beheer en de vereffening van de failliete boedel. De kosten in verband met de benoeming van de deskundige komen ten laste van de boedel.
- De getuigen worden bij exploot opgeroepen namens de rechter-commissaris. Artikel 177 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is van overeenkomstige toepassing.
- Bij niet-verschijning of weigering om de eed of getuigenis af te leggen, zijn de artikelen 171, 172, 173, eerste lid, eerste volzin, tweede en derde lid, 174 en 175 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering toepasselijk.
- De echtgenoot of gewezen echtgenoot van de gefailleerde of degene met wie de gefailleerde een geregistreerd partnerschap is of was aangegaan, de kinderen en verdere afkomelingen en de ouders en grootouders van de gefailleerde kunnen zich van het geven van getuigenis verschonen.
←
Terug 65 · Het horen van de rechter-commissaris door de rechtbank
Verder 67 · Hoger beroep tegen beschikkingen van de rechter-commissaris
→
Artikel 66 Faillissementswet (66 FW)
Getuigen en deskundigen in het faillissementsonderzoek
Wettekst
Toelichting
Om zijn toezicht waar te kunnen maken, moet de rechter-commissaris de feiten kennen. Dit artikel geeft hem daarvoor twee instrumenten: hij kan getuigen horen en hij kan een onderzoek door deskundigen bevelen. Beide dienen om alle omstandigheden rond het faillissement op te helderen, bijvoorbeeld wanneer onduidelijk is waar vermogen is gebleven of hoe een transactie tot stand kwam.
Wie kan worden gehoord
De wet beperkt de kring van mogelijke getuigen niet. Het kan gaan om (oud-)bestuurders, medewerkers, de externe accountant, een financier of een zakenpartner van de gefailleerde: iedereen die iets kan vertellen over de omstandigheden die het faillissement betreffen. De rechter-commissaris bepaalt wie hij oproept en waarover hij vragen stelt; de bevoegdheid is gekoppeld aan zijn taak om toezicht te houden op het beheer en de vereffening van de boedel.
Oproeping en verhoor
De oproeping gebeurt bij exploot, uitgebracht namens de rechter-commissaris; dat volgt rechtstreeks uit het tweede lid. Voor het verhoor zelf verklaart de wet artikel 177 Rv van overeenkomstige toepassing. De getuige geeft dus eerst zijn naam, beroep en woonplaats op, zegt of hij bloed- of aanverwant is van betrokkenen of bij hen in dienst is, en legt daarna de eed of belofte af dat hij de gehele waarheid en niets dan de waarheid zal zeggen. Een getuige in dit onderzoek verklaart dus onder dezelfde eed of belofte als een getuige in een gewone procedure.
Wegblijven en weigeren
Komt een opgeroepen getuige niet opdagen, of weigert hij de eed of de getuigenis af te leggen, dan wijst het derde lid de regels uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering aan die ook in een gewone procedure gelden voor een onwillige getuige: de artikelen 171, 172, 173 (eerste lid, eerste volzin, en het tweede en derde lid), 174 en 175 Rv. Die regels kennen dwangmiddelen die in het uiterste geval kunnen uitmonden in gijzeling. Verschijnen en verklaren is daarmee een verplichting en geen gunst.
Op die verplichting maakt het vierde lid een uitzondering voor de naaste familie van de gefailleerde. Zijn echtgenoot of gewezen echtgenoot, zijn geregistreerde partner of gewezen partner, zijn kinderen en verdere afkomelingen en zijn ouders en grootouders kunnen zich verschonen van het geven van getuigenis. Het is een recht en geen plicht: wie tot die kring behoort en toch wil verklaren, mag dat. Andere familieleden, zoals broers en zussen, noemt de bepaling niet.
De deskundige
Het eerste lid kent twee routes waarlangs een deskundige in beeld komt. De rechter-commissaris kan een deskundigenonderzoek bevelen om omstandigheden van het faillissement op te helderen, en hij kan een deskundige benoemen voor zover dat nodig is om het toezicht op het beheer en de vereffening goed en effectief te vervullen. Bij de eerste route valt te denken aan een forensisch accountant die geldstromen reconstrueert, bij de tweede aan een deskundige die de rechter-commissaris bijstaat bij de beoordeling van een ingewikkelde verkoop van activa. De wettekst bepaalt dat de kosten van de benoeming ten laste van de boedel komen; die kosten verminderen dus wat er uiteindelijk voor de schuldeisers beschikbaar is.
Een voorbeeld. Bij een failliete groothandel ontbreekt een deel van de voorraad en de administratie is onvolledig. De rechter-commissaris hoort een oud-medewerker als getuige en laat een deskundige de boekhouding onderzoeken. Met die informatie kan worden beoordeeld of er nog vermogen terug te halen valt voor de schuldeisers.
In de praktijk
Wie een oproeping ontvangt, moet op de aangegeven plaats en tijd verschijnen en zijn verklaring afleggen, tenzij hij tot de familiekring van het vierde lid behoort en zich op zijn verschoningsrecht beroept. Het exploot vermeldt waar en wanneer het verhoor plaatsvindt. Het helpt om vooraf stukken door te nemen die het geheugen kunnen opfrissen, zoals correspondentie, agenda's of facturen uit de periode waarover vragen te verwachten zijn.
Voor schuldeisers is het goed te weten dat dit instrument bestaat wanneer er vragen blijven over wat er met het vermogen is gebeurd. Signalen daarover kunt u bij de curator neerleggen, die ze zo nodig met de rechter-commissaris bespreekt.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Is het verhoor van artikel 66 een gewoon getuigenverhoor?
Een bank wilde bij een door de rechter-commissaris bevolen verhoor dezelfde rechten uitoefenen als een wederpartij bij een voorlopig getuigenverhoor. De Hoge Raad wees dat af: het verhoor van dit artikel dient ertoe de rechter-commissaris en de curator opheldering te geven over alle omstandigheden van het faillissement, het vindt niet plaats in het kader van een geschil tussen partijen en er is dus geen wederpartij. De verklaringen hebben niet de bewijskracht van een voorlopig getuigenverhoor, en een derde die vreest zelf te worden aangesproken kan zelf een voorlopig getuigenverhoor vragen. De Hoge Raad oordeelde ook dat alle beslissingen die de rechter-commissaris in het kader van dit artikel neemt beschikkingen zijn, behalve zuivere ordemaatregelen rond het verloop van het verhoor.
-
Krijgt een derde het proces-verbaal van het verhoor?
Voormalige bestuurders van de gefailleerde vennootschap vroegen de rechter-commissaris een afschrift van het proces-verbaal van een verhoor van de accountant. De Hoge Raad oordeelde eerst dat die afwijzing een beschikking is waartegen hoger beroep openstaat, omdat zij rechtstreeks samenhangt met de bevoegdheden van dit artikel. Voor de inhoud gaf hij mee dat derden geen aanspraak op het proces-verbaal hebben, maar dat de rechter-commissaris zo'n verzoek wel mag inwilligen als het belang van de boedel dat meebrengt, de derde voldoende belang heeft en de reputatie of de persoonlijke levenssfeer van anderen zich er niet tegen verzet.
-
Hoe streng toetst de rechtbank het toezicht van de r-c?
In de faillissementen van de winkelketen It's besloot de rechter-commissaris twee directieleden van een eerdere overnamekandidaat als getuigen te horen; zij voerden aan dat het verhoor de boedel alleen geld zou kosten. De Hoge Raad oordeelde dat dit artikel de rechter-commissaris een ruime bevoegdheid geeft om getuigen te horen ter opheldering van alle omstandigheden van het faillissement, en dat de rechter in hoger beroep met die ruime bevoegdheid rekening mag houden. Dat de rechtbank sprak van 'marginaal toetsen' maakte haar beslissing daarom niet onjuist.
-
Mag de gefailleerde het proces-verbaal inzien?
Een in bewaring gestelde gefailleerde vroeg het proces-verbaal van een verhoor op; de verklaring van die getuige had mede gediend om zijn bewaring te verlengen. De Hoge Raad oordeelde dat de gefailleerde geen derde is en dat zijn verzoek moet worden beoordeeld door zijn belang bij inzage af te wegen tegen de belangen die zich daartegen verzetten. Omdat zijn vrijheid in het spel was, weegt zijn verdedigingsbelang bij die afweging zwaar, al kan het belang van de boedel dat hij voorlopig onkundig blijft — bijvoorbeeld bij vrees voor beïnvloeding van getuigen of het wegmaken van bewijs — tot weigering leiden.
-
Wanneer is een verhoor misbruik van bevoegdheid?
Jaren na een schikking riep de rechter-commissaris de bestuurder en de accountant van de gefailleerde vennootschap alsnog op voor een verhoor. De Hoge Raad oordeelde dat de ruime bevoegdheid van dit artikel wordt begrensd door het verbod van misbruik van bevoegdheid: wie een bevoegdheid gebruikt voor een ander doel dan waarvoor zij is gegeven, misbruikt haar. Het doel van dit artikel is opheldering over de omstandigheden van het faillissement; wordt een verhoor in plaats daarvan gebruikt om bewijs te verzamelen voor een civiele procedure tegen de gefailleerde of zijn bestuurders, dan kan sprake zijn van misbruik. Daarvoor is de gewone weg het getuigenverhoor uit het burgerlijk procesrecht, met de waarborgen die daarbij horen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.