Artikel 236a Faillissementswet (236a FW)

Wie een overeenkomst met de schuldenaar ontbindt of vernietigt, of schadevergoeding vordert omdat de schuldenaar tekortschoot, houdt daaraan een geldvordering over. Dit artikel bepaalt welke plaats die vordering in de surseance krijgt: zij deelt mee op dezelfde voet als de andere oude schulden, dus alleen in het collectief en naar evenredigheid.

Welke vorderingen het betreft

Het gaat om twee soorten geldvorderingen van de wederpartij:

• Uit ontbinding of vernietiging van een overeenkomst die vóór het begin van de surseance met de schuldenaar is gesloten, bijvoorbeeld het terugvorderen van een vooruitbetaling.

- Uit schadevergoeding wegens tekortschieten in de nakoming van een vordering die vóór de surseance op de schuldenaar was verkregen.

De positie die zij krijgen

Voor deze vorderingen kan de wederpartij opkomen op de voet van artikel 233 Fw. Dat betekent: geen aparte behandeling en geen voorrang, maar meedelen met alle andere schuldeisers naar rato van de omvang van de vordering. De wet voorkomt daarmee dat een schuldeiser door zijn contract te ontbinden en vervolgens schade te claimen, een betere positie zou krijgen dan de schuldeiser die eenvoudig een onbetaalde factuur heeft.

Waarom dat logisch is

De grondslag van deze vorderingen ligt in de periode vóór de surseance, ook al ontstaat de geldvordering zelf pas later door de ontbinding of door het uitblijven van nakoming. De wet kijkt naar die oorsprong. Wie zaken deed met de onderneming toen zij nog niet in surseance was, hoort bij de groep die het risico van die periode draagt.

Een voorbeeld. Een klant heeft een aanbetaling gedaan voor een keuken die nooit is geleverd. De leverancier komt in surseance. De klant ontbindt de koopovereenkomst en vordert zijn aanbetaling terug. Die vordering is geen aparte, bevoorrechte post: de klant deelt mee met de overige schuldeisers, in verhouding tot zijn bedrag.

In de praktijk

Dit is voor consumenten en kleine wederpartijen vaak een teleurstellende uitkomst. Ontbinden helpt om van het contract af te komen en om zelf niet nog meer te hoeven presteren, maar het levert geen streepje voor op bij de verdeling. Wie nog moet betalen of leveren, doet er daarom verstandig aan eerst te bekijken of verrekening mogelijk is voordat hij ontbindt.

Voor de bewindvoerder is het artikel een ordenende regel: hij kan claims uit ontbinding en schadevergoeding op één hoop nemen met de gewone oude schulden en hoeft niet per geval een aparte rangorde te bepalen. Voor de ondernemer betekent het dat een golf van ontbindingen zijn schuldenlast in omvang laat groeien, ook al verandert de aard van die schulden niet.