Artikel 226 Faillissementswet (226 FW)

Voordat de rechtbank beslist of een surseance van betaling zin heeft, wil zij weten hoe het er werkelijk voorstaat. Dit artikel geeft haar de mogelijkheid om bij het voorlopig verlenen van de surseance een of meer deskundigen te benoemen die de boedel doorlichten en daarover een beredeneerd verslag uitbrengen. Ook later, terwijl de surseance loopt, kan zij deskundigen benoemen: op voordracht van de rechter-commissaris, op verzoek van de bewindvoerders of van een of meer schuldeisers, of uit eigen beweging.

De opdracht en de termijn

De deskundigen onderzoeken de staat van de boedel: het vermogen en de schulden waar het in deze procedure om gaat. De rechtbank bepaalt binnen welke termijn zij hun verslag moeten inleveren. Blijkt dat te krap, dan kan die termijn worden verlengd. Ook voor de deskundigen geldt dat de rechtbank hen kan ontslaan of vervangen, net zoals bij de bewindvoerders het geval is.

Wat er in het verslag moet staan

De wet stelt eisen aan de inhoud. Het verslag bevat een met redenen omkleed oordeel over twee dingen:

• De betrouwbaarheid van de staat en de stukken die de schuldenaar zelf heeft overgelegd. Kloppen de cijfers, of is het beeld te rooskleurig?
• Het vooruitzicht dat de schuldenaar na verloop van tijd zijn schuldeisers zal kunnen betalen. Dat is de kernvraag van de hele surseance: is er reëel zicht op herstel, of wordt de pijn alleen uitgesteld?

Waar het kan, geven de deskundigen bovendien aan welke maatregelen tot die betaling zouden kunnen leiden. Het verslag is dus niet alleen een diagnose, maar wijst zo mogelijk ook een richting aan: reorganiseren, verkopen, herfinancieren of afbouwen.

Openbaarheid van het verslag

De deskundigen leggen hun verslag neer ter griffie van de rechtbank, waar iedereen het kosteloos kan inzien. Aan de neerlegging zelf zijn evenmin kosten verbonden. Die openbaarheid is niet toevallig: schuldeisers moeten zich een eigen oordeel kunnen vormen over de vraag of zij de surseance willen steunen, en dat kan alleen als zij dezelfde informatie hebben als de rechtbank.

Een voorbeeld. Een bouwbedrijf vraagt surseance aan en legt een prognose over waaruit blijkt dat het over een jaar weer winst maakt. De rechtbank benoemt een deskundige. Die stelt vast dat twee grote projecten verlieslatend zijn en dat de prognose op te optimistische marges rust, maar ziet wel ruimte als het bedrijf een verliesgevende vestiging sluit. Schuldeisers kunnen dat verslag op de griffie inzien voordat zij zich uitspreken.

In de praktijk

Voor de schuldeiser is dit verslag vaak het eerlijkste stuk in het dossier: het is opgesteld door iemand zonder belang bij de uitkomst. Wie moet beslissen of hij een surseance steunt of liever aanstuurt op een andere afloop, doet er goed aan het te lezen voordat hij een standpunt inneemt. Voor de ondernemer betekent de benoeming dat zijn eigen cijfers tegen het licht worden gehouden. Een verslag dat de administratie betrouwbaar noemt, is dan meteen een krachtig argument in de gesprekken met banken en leveranciers.