Artikel 291 Faillissementswet (291 FW)

Is de schuldsaneringsregeling eenmaal uitgesproken, dan moet duidelijk worden wat er werkelijk aan vermogen is en of de opgave van de schuldenaar een betrouwbaar beeld gaf. Dit artikel geeft de rechter de mogelijkheid om in de uitspraak waarmee hij de regeling van toepassing verklaart een of meer deskundigen te benoemen die de staat van de boedel onderzoeken en daarover verslag uitbrengen. Het onderzoek is dus geen hulpmiddel om te beslissen of iemand wordt toegelaten; het speelt pas daarna.

Wat de deskundige doet

De rechter kan in de uitspraak waarmee hij de regeling van toepassing verklaart een of meer deskundigen benoemen. Hun opdracht is een onderzoek in te stellen naar de staat van de boedel, dat wil zeggen naar het vermogen dat onder de regeling valt, en daarover een beredeneerd verslag van hun bevindingen uit te brengen.

Dat verslag is meer dan een opsomming. Het bevat een met redenen omkleed oordeel over de betrouwbaarheid van de staat en de bescheiden die de schuldenaar heeft overgelegd. De deskundige zegt dus niet alleen wat hij aantreft, maar ook of de papieren die er lagen een reëel beeld gaven en waarom hij dat vindt.

Termijn en benoeming

De rechter bepaalt binnen welke termijn het onderzoek moet zijn afgerond. Blijkt die termijn te krap, dan kan hij worden verlengd. De wet noemt geen vaste periode; dat hangt af van de omvang van het onderzoek.

De benoeming hoeft niet beperkt te blijven tot de uitspraak zelf. Het artikel verklaart de regel over latere maatregelen van overeenkomstige toepassing, zodat ook de rechter-commissaris tijdens de regeling deskundigen kan inschakelen: op verzoek van de bewindvoerder, op verzoek van een of meer schuldeisers, of uit eigen beweging.

Waarom dit bestaat

De schuldsaneringsregeling steunt op de bereidheid van schuldeisers om na afloop met een deel genoegen te nemen. Dat vraagt om enige zekerheid dat het opgegeven beeld klopt. Een deskundigenonderzoek is het instrument om dat te controleren zonder dat de bewindvoerder zelf een volledig boekenonderzoek hoeft te doen.

Een voorbeeld. Iemand die kort geleden een eenmanszaak heeft beëindigd, dient een verzoek in met een administratie die op onderdelen incompleet is. De rechter benoemt een deskundige om vast te stellen wat er nog aan bezittingen en vorderingen is en of het aangeleverde overzicht een betrouwbaar beeld geeft van de situatie.

In de praktijk

Wordt er een deskundige benoemd, vat dat dan niet op als een beschuldiging. Het gebeurt vooral wanneer de financiële situatie ingewikkeld is of de administratie gaten vertoont, wat na een beëindigd bedrijf regelmatig het geval is. Verleen medewerking, lever de gevraagde stukken aan en meld uit uzelf wat u nog aantreft.

Ontbreken er gegevens die u niet meer kunt achterhalen, zeg dat dan en leg uit waarom. Een eerlijk verhaal over een gat in de administratie weegt in de beoordeling anders dan een gat dat de deskundige zelf moet ontdekken. Uw schuldhulpverlener of bewindvoerder kan u vertellen welke stukken u nog kunt opvragen bij banken, de belastingdienst of uw boekhouder.