Artikel 287a Faillissementswet (287a FW)

Voordat iemand in de wettelijke schuldsanering terechtkomt, wordt eerst geprobeerd met alle schuldeisers een regeling te treffen: zij krijgen een deel van hun vordering en schelden de rest kwijt. Soms houdt één schuldeiser die regeling tegen. Dit artikel geeft de schuldenaar de mogelijkheid om de rechtbank te vragen die schuldeiser te bevelen alsnog in te stemmen. In de praktijk heet dat een dwangakkoord.

Hoe u het vraagt

Het verzoek doet u in het verzoekschrift waarmee u om toepassing van de schuldsaneringsregeling vraagt. Het moet gaan om een regeling die al vóór de indiening van dat verzoekschrift aan de schuldeisers is aangeboden, en om een of meer schuldeisers die daaraan niet willen meewerken.

De maatstaf

De rechtbank wijst het verzoek toe als de schuldeiser in redelijkheid niet tot zijn weigering heeft kunnen komen. Zij weegt daarbij het belang dat hij heeft bij het gebruiken van zijn weigeringsrecht af tegen de belangen van de schuldenaar en van de andere schuldeisers die door die weigering worden geschaad. Pas als daartussen een onevenredigheid bestaat, wordt de weigering doorbroken.

Dat is een zware toets. Een schuldeiser mag in beginsel gewoon nee zeggen tegen een aanbod waarmee hij een deel van zijn geld verliest. De rechter grijpt pas in als vasthouden aan die weigering, gezien wat er voor de anderen op het spel staat, niet meer te verdedigen valt. Wijst de rechtbank het verzoek toe, dan treedt de uitspraak op grond van het Burgerlijk Wetboek in de plaats van de instemming die de schuldeiser weigerde; de regeling komt dus tot stand zonder zijn handtekening. De schuldeiser die de instemming weigerde wordt dan bovendien in de kosten veroordeeld.

De behandeling en de termijn

De rechtbank stelt meteen dag, uur en plaats vast waarop zij u en de betrokken schuldeiser of schuldeisers hoort. Dat de rechtbank ook nog een maand kan geven voor ontbrekende gegevens bij het schuldsaneringsverzoek, staat daar los van. De griffier roept iedereen schriftelijk op; de rechter kan bepalen hoe die oproeping verder verloopt. De uitspraak volgt op de dag van de zitting zelf of uiterlijk op de achtste dag daarna, en gebeurt bij vonnis.

Wanneer het verzoek wordt afgewezen

De rechtbank wijst het verzoek af als de schuldbemiddeling niet wordt uitgevoerd door een persoon of instelling die daarvoor op grond van de Wet op het consumentenkrediet is aangewezen. Wie zijn schuldregeling laat lopen via een partij die daar niet toe bevoegd is, komt dus niet aan de inhoudelijke toets toe.

Wijst de rechtbank het verzoek af, dan is de zaak niet voorbij: zij beslist dan op uw verzoek om toepassing van de schuldsaneringsregeling, tenminste als u dat verzoek handhaaft. Het dwangakkoord en de wettelijke regeling zijn dus twee sporen in één procedure.

Een voorbeeld. Een schuldhulpverlener biedt namens iemand met tien schuldeisers een regeling aan waarbij ieder van hen twaalf procent krijgt. Negen schuldeisers stemmen in. De tiende, met een klein deel van de totale schuld, weigert zonder een eigen belang te noemen dat verder gaat dan het gewone belang bij volledige betaling. De schuldenaar vraagt de rechtbank die schuldeiser te bevelen alsnog in te stemmen.

In de praktijk

Een dwangakkoord vraagt u niet zelf op de bonnefooi aan: het loopt via de schuldhulpverlening van de gemeente of een andere bevoegde schuldregelaar, die het aanbod heeft gedaan en kan onderbouwen waarom het redelijk is. Zorg dat vastligt wat er is aangeboden en hoe de schuldeiser heeft gereageerd; daar draait de zitting om.

Voor de schuldeiser die overweegt te weigeren geldt het spiegelbeeld: een weigering die niet uit te leggen valt, kan hem behalve de instemming ook een kostenveroordeling opleveren. Tegen een toewijzing kunnen de betrokken schuldeisers hoger beroep instellen; artikel 292 Fw regelt die termijn.