Artikel 235 Faillissementswet (235 FW)

Verrekening geeft een schuldeiser een sterke positie: hij streept zijn vordering weg tegen wat hij zelf aan de boedel verschuldigd is en ontloopt zo de gevolgen van de surseance. Dit artikel gaat over posten die niet tussen de verrekenende partij en de schuldenaar zijn ontstaan, maar van een derde zijn overgenomen. Het sluit verrekening uit voor wat na het begin van de surseance is overgenomen, en voor wat daarvoor is overgenomen zonder goede trouw.

De hoofdregel waarop dit artikel voortbouwt

Het artikel begint met 'niettemin' en is dus een uitzondering op artikel 234 Fw. Volgens die bepaling mag wie zowel schuldenaar als schuldeiser van de boedel is, zijn schuld met zijn vordering verrekenen, mits beide zijn ontstaan vóór de aanvang van de surseance of voortvloeien uit handelingen die vóór die aanvang met de schuldenaar zijn verricht. Artikel 235 Fw beperkt die ruimte voor posten die de verrekenende partij niet zelf in de rechtsverhouding met de schuldenaar heeft opgebouwd, maar van een derde heeft overgenomen. Voor het faillissement bevatten de artikelen 53 en 54 Fw een vergelijkbaar stelsel.

Overname vóór de surseance

Wie vóór het begin van de surseance een schuld aan de boedel of een vordering op de boedel van een derde heeft overgenomen, mag daarmee niet verrekenen als hij bij die overname niet te goeder trouw handelde. Bij die beoordeling gaat het om wat de overnemer op het moment van de overname wist over de financiële toestand van de schuldenaar. Wie een post overneemt terwijl hij weet dat een surseance of faillissement eraan komt, kan zich niet op verrekening beroepen.

Overname na het begin van de surseance

Voor de periode daarna is de regel absoluut: vorderingen of schulden die na de aanvang van de surseance zijn overgenomen, kunnen niet worden verrekend. Op de vraag naar goede trouw komt het dan niet meer aan.

Aansluiting bij de faillissementsregeling

De wet verklaart de artikelen 55 en 56 Fw van overeenkomstige toepassing. Daarmee gelden bij de surseance voor bepaalde bijzondere vorderingen dezelfde regels voor verrekening als bij een faillissement. Voor de schuldeiser maakt het op die punten dus geen verschil of de schuldenaar in surseance verkeert of failliet is.

Een voorbeeld. Een cateraar heeft nog een onbetaalde factuur openstaan bij een congrescentrum dat surseance van betaling krijgt. Twee weken na het begin van de surseance neemt de cateraar, bij de overname van een concurrerend bedrijf, ook de schulden van dat bedrijf over, waaronder een zaalhuur die het nog aan het congrescentrum moest betalen. Die overgenomen schuld kan de cateraar niet wegstrepen tegen zijn eigen factuur, omdat zij na de aanvang van de surseance in zijn handen is gekomen. Of hij daarbij te goeder trouw was, doet niet ter zake.

In de praktijk

Voor de schuldeiser betekent dit artikel dat verrekening in de surseance uitgaat van de posities die er al waren tussen hem en de schuldenaar. Wie een beroep doet op verrekening met een overgenomen post, moet rekening houden met vragen van de bewindvoerders over de datum en de omstandigheden van die overname. Gaat de verrekening niet op, dan moet de eigen schuld alsnog worden betaald, terwijl de overgenomen vordering als gewone vordering in de surseance meeloopt.

Voor de bewindvoerders is dit artikel een controle-instrument. Zij kijken bij elk beroep op verrekening niet alleen naar de bedragen, maar ook naar de herkomst van de posten en het moment waarop zij in handen van deze partij kwamen.

Voor de gezamenlijke schuldeisers is de bepaling een bescherming. Zij beperkt verrekening tot posities die al vóór de surseance tussen de verrekenende partij en de schuldenaar bestonden, of die vóór de surseance te goeder trouw van een derde zijn overgenomen.