Artikel 230 Faillissementswet (230 FW)

Dit is het artikel waaraan de surseance van betaling haar naam ontleent. Zolang de surseance loopt, kan de schuldenaar niet worden gedwongen de schulden te betalen waarop de regeling ziet, en liggen de lopende executies stil. Dat geeft hem de ruimte om aan een oplossing te werken zonder dat de eerste schuldeiser die aanklopt de hele boedel leegtrekt.

Welke schulden het betreft

De adempauze geldt voor de schulden waarop de surseance volgens artikel 233 Fw betrekking heeft. Voor die schulden kan de schuldenaar tijdens de surseance niet tot betaling worden genoodzaakt, en blijven alle executies die tot verhaal daarvan waren begonnen geschorst. De schuldeiser verliest zijn vordering niet; hij kan haar alleen even niet met dwang binnenhalen.

Beslagen en gijzeling

Beslagen die al waren gelegd, vervallen. Een schuldenaar die zich in gijzeling bevindt, wordt daaruit ontslagen. Dat gebeurt zodra de uitspraak waarbij de surseance definitief is verleend of waarbij het akkoord is gehomologeerd in kracht van gewijsde is gegaan, dus zodra daartegen geen rechtsmiddel meer openstaat. De rechtbank kan op verzoek van de bewindvoerders al een eerder tijdstip bepalen.

Voor beslagen die in openbare registers staan, zoals op een woning of bedrijfspand, regelt de wet ook de administratieve afwikkeling: de rechter-commissaris geeft op verzoek van de bewindvoerders een verklaring af, en de inschrijving daarvan machtigt de bewaarder van de registers tot doorhaling.

De grote uitzondering: voorrang

De schorsing en het vervallen van beslagen gelden niet voor executies en beslagen voor vorderingen waaraan voorrang is verbonden, voor zover het gaat om de goederen waarop die voorrang rust. Een schuldeiser met een pandrecht of hypotheek op een bepaald goed kan zich daar dus in beginsel op blijven verhalen. Dat maakt de surseance voor de ondernemer minder krachtig dan zij op het eerste gezicht lijkt: juist de bank met zekerheden en de schuldeiser met voorrang blijven grotendeels buiten schot. Onaantastbaar is die positie niet. Op grond van artikel 241a Fw kan een afkoelingsperiode worden afgekondigd van ten hoogste twee maanden, één keer met dezelfde termijn te verlengen. Zolang die loopt, mogen derden hun verhaal op goederen van de boedel alleen nog uitoefenen als de rechter-commissaris daarvoor machtiging geeft, en dat treft ook de pand- en de hypotheekhouder.

Termijnen lopen niet stuk

Voor de schulden waarvoor het uitstel geldt, is de regeling van artikel 36 Fw van overeenkomstige toepassing. Die bepaling voorkomt dat een schuldeiser een recht verliest doordat een termijn afloopt in een periode waarin hij nu juist niets kon ondernemen.

Een voorbeeld. Een leverancier heeft beslag gelegd op de bankrekening van een transportbedrijf. Het bedrijf krijgt surseance. De executie ligt stil en het beslag vervalt zodra de definitieve verlening onherroepelijk is. De bank, die een pandrecht heeft op de vrachtwagens, staat er anders voor: haar verhaal op die wagens wordt door dit artikel niet geblokkeerd.

In de praktijk

Voor schuldeisers zonder zekerheden betekent dit artikel vooral wachten. De schorsing van het eerste lid raakt alleen verhaalsacties die al in gang waren gezet; een nieuw conservatoir beslag verbiedt het artikel niet, en een gelegd beslag vervalt pas zodra de uitspraak over de definitieve verlening, dan wel die waarbij een akkoord wordt gehomologeerd, onherroepelijk is geworden, of op het eerdere tijdstip dat de rechtbank op verzoek van de bewindvoerders vaststelt. Blijft de definitieve surseance uit, dan lijkt zo'n beslag zijn waarde te behouden, maar daar moet men niet op rekenen: loopt het verzoek op een afwijzing uit, of wordt de surseance ingetrokken, dan kan de rechtbank in dezelfde beslissing het faillissement uitspreken, en vervalt het beslag op grond van artikel 33 Fw alsnog. Daarnaast is het zinvol de verslagen van de bewindvoerders te volgen en mee te praten over een akkoord. Voor schuldeisers met voorrang is de boodschap omgekeerd: hun positie blijft grotendeels intact, wat hen vaak tot de belangrijkste gesprekspartner in de surseance maakt.