Artikel 240 Faillissementswet (240 FW)

Wie een factuur betaalt aan een onderneming die net surseance heeft gekregen, wil niet dat hij later nog een keer moet betalen. Dit artikel bepaalt wanneer zo'n betaling aan de schuldenaar zelf bevrijdend werkt tegenover de boedel. Het draait om één vraag: kon en moest de betaler weten dat er surseance was verleend?

Vóór de bekendmaking

Is er voorlopig surseance verleend maar is die nog niet bekendgemaakt, dan bevrijdt een betaling aan de schuldenaar de betaler tegenover de boedel. Het moet gaan om de nakoming van een verplichting die al vóór dat moment bestond. Deze bescherming vervalt als wordt bewezen dat de betaler wél wist van de voorlopige verlening; de bewijslast daarvoor ligt bij de boedel.

Na de bekendmaking

Is de surseance eenmaal bekendgemaakt, dan draait de bewijslast om. De betaler is dan alleen bevrijd als hij aantoont dat de wettelijke aankondiging op zijn woonplaats nog niet bekend kon zijn. Slaagt hij daarin, dan kunnen de bewindvoerders alsnog aantonen dat hij het toch wist. De publicatie markeert dus het moment waarop iedereen geacht wordt op de hoogte te kunnen zijn.

Als de boedel er beter van is geworden

Er is een vangnet dat in alle gevallen geldt. Voor zover wat er is betaald ten bate van de boedel is gekomen, is de betaler hoe dan ook bevrijd, ongeacht wat hij wist. Of het bedrag er nog is, doet daarbij niet ter zake: is het gebruikt om lopende verplichtingen van de onderneming te voldoen, dan heeft de boedel er juist baat bij gehad.

Een voorbeeld. Een klant maakt op maandag een openstaande factuur over aan zijn leverancier. Die leverancier heeft die ochtend voorlopig surseance gekregen, maar dat is nog niet aangekondigd en de klant weet van niets. De klant heeft bevrijdend betaald. Doet hij dezelfde betaling twee weken na de aankondiging, dan zal hij moeten uitleggen waarom die aankondiging hem niet kon bereiken, of moeten aantonen dat zijn geld ten bate van de boedel is gekomen.

In de praktijk

Voor debiteuren van een bedrijf in zwaar weer is dit reden om alert te zijn op berichten over surseance en om bij twijfel te vragen op welk rekeningnummer moet worden betaald. Bewaar de bevestiging van die afspraak; die is later het bewijs dat u zorgvuldig hebt gehandeld.

Voor de bewindvoerder is het artikel een instrument om geld dat buiten de boedel is beland alsnog binnen te halen, maar alleen binnen de grenzen die de wet trekt. Hij zal moeten kijken naar het tijdstip van de betaling, naar de bekendmaking en naar de vraag of het bedrag uiteindelijk toch bij de boedel is uitgekomen.

Voor de ondernemer geldt: laat betalingen na het begin van de surseance lopen zoals met de bewindvoerder is afgesproken. Dat voorkomt discussies met klanten die menen dat zij al betaald hebben en beschermt ook hun positie.