Artikel 212r Faillissementswet (212r FW)

Wie na de bekendmaking van een faillissement nog aan de failliet betaalt, loopt het risico dat hij nog een keer moet betalen, nu aan de curator. Artikel 212r Fw verzacht dat voor het faillissement van een bank die geen natuurlijk persoon is. In afwijking van artikel 52 Fw, tweede lid, werkt zo'n betaling toch bevrijdend tegenover de boedel als degene die haar deed, bewijst dat hij niet bekend was met de faillietverklaring.

De gewone regel en de uitzondering

Het uitgangspunt van artikel 52 Fw is dat een betaling na de bekendmaking van het faillissement niet meer bevrijdt. Dat artikel kent zelf wel een uitweg, maar die is onpersoonlijk van aard: de betaler moet bewijzen dat de faillietverklaring op zijn woonplaats langs de weg van de wettelijke aankondiging nog niet bekend kon zijn, waarna de curator nog mag aantonen dat hij er toch van wist. Bij een bank pakt die maatstaf onredelijk uit. Er lopen dagelijks grote aantallen betalingen via rekeningen, vaak automatisch, en van een particulier of een kleine ondernemer kan niet worden gevraagd dat hij het faillissementsnieuws bijhoudt voordat hij een termijn overmaakt. Daarom telt hier alleen of de betaler zelf van het faillissement wist.

Wat de betaler moet bewijzen

Het bewijsrisico rust op de betaler. Hij moet bewijzen dat de faillietverklaring hem onbekend was; stellen dat hij er redelijkerwijs geen weet van kon hebben, is niet genoeg. Bepalend is wat hij op het tijdstip van de betaling daadwerkelijk wist. Wist hij van het faillissement en betaalde hij toch, dan helpt deze bepaling hem niet; lukt het hem hard te maken dat het nieuws hem niet had bereikt, dan wel.

Voor wie de bepaling geldt

De regel is geschreven voor het faillissement van een bank die geen natuurlijk persoon is, dus voor de vennootschap achter de bank. Bij faillissementen van gewone ondernemingen en van natuurlijke personen blijft de maatstaf van artikel 52 Fw gelden. Dat verschil hangt samen met de schaal van het betalingsverkeer bij een bank en met het gegeven dat klanten daar zelden persoonlijk contact hebben over elke transactie.

Een voorbeeld. Een klant lost maandelijks af op een lening bij de bank via een automatische incasso. De bank wordt failliet verklaard en dat wordt bekendgemaakt, maar de klant leest daar niets over. De incasso van die maand loopt gewoon door. Kan hij aantonen dat hij van het faillissement niet wist, dan telt die betaling en hoeft hij haar niet nog eens aan de curator te doen.

In de praktijk

• Betaler: bewaar bankafschriften en berichten, want jij moet later kunnen laten zien wat je wanneer wist.
• Curator: de bepaling beperkt de mogelijkheid om betalingen van na de bekendmaking terug te vorderen, maar alleen als de betaler zijn onbekendheid bewijst.

De bepaling zegt niets over de vraag of de betaling terecht was; zij regelt alleen tegenover wie zij bevrijdend werkt. Discussies over de hoogte of de grondslag van de schuld staan daar los van.