Artikel 38a Faillissementswet (38a FW)

Bij huurkoop gebruikt de koper het goed al terwijl hij het in termijnen afbetaalt; de eigendom gaat pas over als alles is voldaan. Gaat zo'n koper failliet, dan kan zowel de curator als de verkoper de overeenkomst ontbonden verklaren. De bepaling ziet op huurkoop en op scheepshuurkoop. Beide partijen kunnen dus zelf een streep zetten onder een contract dat toch niet meer wordt uitgediend.

Wie de ontbinding inroept

De wet geeft het recht uitdrukkelijk aan beide kanten. De verkoper kan het inroepen omdat hij zijn geld niet meer ziet komen en zijn goed terug wil. De curator kan het inroepen omdat het voor de boedel niets oplevert om een machine of een schip te blijven gebruiken waarvoor nog een lange rij termijnen openstaat. Wie het eerst is, bepaalt in de praktijk het tempo; het gevolg is in beide gevallen hetzelfde.

Wat de ontbinding betekent

De ontbinding werkt zoals een ontbinding wegens wanprestatie van de koper. Het goed keert terug naar de verkoper, want die is nog steeds eigenaar. Wat al is betaald en wat al is genoten, moet met elkaar worden verrekend volgens de regels die het Burgerlijk Wetboek daarvoor kent. De boedel raakt het goed dus kwijt, maar wordt ook bevrijd van de resterende termijnen.

De positie van de verkoper

Blijft er na de ontbinding en de verrekening nog een bedrag over dat de verkoper toekomt, dan is hij daarvoor concurrent schuldeiser. Hij dient die vordering in bij de curator en deelt mee met de andere gewone schuldeisers, zonder voorrang. Zijn sterke punt zit dus niet in zijn vordering maar in zijn eigendom: het goed zelf haalt hij in beginsel gewoon terug.

Een voorbeeld. Een transportbedrijf koopt een vrachtwagen op huurkoop en is halverwege de afbetaling als het failliet gaat. De curator ziet geen doorstart en verklaart de huurkoop ontbonden. De vrachtwagen gaat terug naar de verkoper. De verkoper verkoopt hem door; blijft er dan nog een tekort over, dan meldt hij dat als gewone vordering aan bij de curator.

In de praktijk

Voor de verkoper is huurkoop in een faillissement een relatief comfortabele positie: hij hoeft niet achteraan in de rij te wachten op een goed dat hij nog steeds bezit. Wel loont het snel te handelen, want zolang het goed in gebruik blijft, verliest het waarde.

Voor de curator is de afweging zakelijk. Draait het bedrijf nog en is de machine onmisbaar voor een doorstart, dan kan het lonen de overeenkomst juist niet te ontbinden en met de verkoper te overleggen. Loopt er niets meer, dan is teruggeven en de rekening opmaken meestal de snelste route.