Artikel 221 Faillissementswet (221 FW)

Na het gerechtshof is er nog één stap: cassatie bij de Hoge Raad. Dit artikel bepaalt wie die stap kan zetten, binnen welke termijn en langs welke weg, en verklaart een deel van de regels over het hoger beroep ook hier van toepassing. De rolverdeling is dezelfde als een instantie eerder: bij een afwijzing procedeert de schuldenaar door, bij een verleende surseance een schuldeiser.

Wie in cassatie kan

Is het verzoek om surseance afgewezen, dan kan de schuldenaar in cassatie. Is de surseance juist verleend, dan kan iedere schuldeiser dat, mits hij zich niet vóór het verlenen daarvan heeft verklaard. Wie zich eerder vóór de surseance uitsprak, heeft die weg dus afgesneden.

De termijn

Ook hier geldt een termijn van acht dagen, te rekenen vanaf de dag na de uitspraak van het hof. Deze wet werkt met korte termijnen omdat een onderneming in surseance geen maandenlange onzekerheid verdraagt: leveranciers, personeel en financiers moeten weten waar zij aan toe zijn.

Hoe de zaak bij de Hoge Raad komt

De cassatie wordt ingesteld met een verzoekschrift dat wordt ingediend bij de griffie van de Hoge Raad. De voorzitter bepaalt meteen dag en uur voor de behandeling. De griffier van de Hoge Raad kondigt het beroep en het tijdstip aan in de Staatscourant, meldt het bij de griffier van het gerechtshof, neemt de stukken over waarnaar artikel 214 Fw verwijst en legt die kosteloos ter inzage voor iedereen die ze wil zien.

Twee regels uit de vorige artikelen gelden hier ook. Stelt een schuldeiser het beroep in, dan moet hij net als in hoger beroep binnen enkele dagen bij deurwaardersexploot kennis geven aan de advocaat die het verzoek om surseance indiende, en die kennisgeving geldt als oproeping van de schuldenaar. En de behandeling vindt plaats in raadkamer, terwijl de uitspraak in het openbaar volgt.

Een voorbeeld. Een schuldenaar krijgt van de rechtbank geen surseance en vangt ook bij het hof bot. Hij meent dat het hof een verkeerde maatstaf heeft gebruikt bij de vraag of hij zijn betalingen op termijn kan hervatten. Binnen acht dagen na de uitspraak laat hij een verzoekschrift indienen bij de Hoge Raad.

In de praktijk

Cassatie is geen derde feitelijke ronde. De Hoge Raad gaat niet opnieuw beoordelen of de onderneming levensvatbaar is, maar of het hof het recht juist heeft toegepast en zijn beslissing begrijpelijk heeft gemotiveerd. Dat maakt de stap voor schuldeisers vaak minder aantrekkelijk dan hij lijkt: onvrede over de uitkomst is iets anders dan een juridische fout. Voor de schuldenaar die zijn onderneming ziet omvallen, is het wel de laatste kans om een afwijzing aangetast te krijgen. Ondertussen loopt een definitief verleende surseance door, want die beschikking is volgens artikel 222 Fw uitvoerbaar bij voorraad.