Artikel 241b Faillissementswet (241b FW)

Veel ondernemingen financieren zich door hun debiteuren aan de bank te verpanden. Zolang dat pandrecht niet aan de debiteuren is meegedeeld, betalen die gewoon aan de onderneming zelf. Dit artikel regelt wat de pandhouder tijdens een afkoelingsperiode in de surseance met dat pandrecht mag doen: hij mag de mededeling doen en de betalingen ontvangen, maar moet het geïnde bedrag volledig bij een bewaarder storten.

De afkoelingsperiode

Een afkoelingsperiode is een tijdelijke stilstand die tijdens de surseance kan worden afgekondigd op grond van artikel 241a Fw. Zij duurt ten hoogste twee maanden en kan eenmaal met ten hoogste twee maanden worden verlengd. In die periode kunnen derden hun bevoegdheid tot verhaal op goederen van de boedel of tot opeising van goederen die in de macht van de schuldenaar zijn, niet zonder machtiging uitoefenen; artikel 241a Fw regelt wie de periode afkondigt en wie de machtiging verleent. Artikel 241b Fw bevat voor verpande vorderingen op naam een afzonderlijke regel.

Wat de pandhouder mag doen

Heeft de schuldenaar volgens artikel 3:239, eerste lid, BW een pandrecht gevestigd op een vordering op naam of op het vruchtgebruik daarvan, dan blijft de pandhouder tijdens de afkoelingsperiode bevoegd de mededeling aan de debiteur te doen die artikel 3:239, derde lid, BW noemt, en de betalingen in ontvangst te nemen. Het gaat om het zogenoemde stille pandrecht. Na de mededeling kan de debiteur alleen nog bevrijdend aan de pandhouder betalen en niet meer aan de onderneming.

Storting bij de bewaarder

Het tweede lid verklaart artikel 490b, tweede lid, Rv van overeenkomstige toepassing, met dien verstande dat de pandhouder het volledige bedrag bij de bewaarder stort. Het geïnde geld komt dus niet op de rekening van de pandhouder terecht om daar met zijn vordering te worden verrekend, maar bij een bewaarder. Dat geldt voor het hele bedrag, ook als de pandhouder meent dat zijn vordering hoger is. De afwijking die het tweede lid aanbrengt op artikel 490b, tweede lid, Rv, ziet op de omvang van de storting: de wettekst spreekt van het volledige bedrag.

Een voorbeeld. Een installatiebedrijf in surseance heeft zijn vorderingen op opdrachtgevers aan een financier verpand. Er wordt een afkoelingsperiode afgekondigd, zodat de verkoop van een bedrijfsonderdeel kan worden afgerond. De financier stuurt de opdrachtgevers een brief over haar pandrecht en ontvangt daarna hun betalingen, maar maakt de ontvangen bedragen volledig over aan de bewaarder. Het installatiebedrijf kan intussen niet over die ontvangsten beschikken.

In de praktijk

Voor de ondernemer betekent dit artikel dat de inkomende betalingen van verpande debiteuren tijdens de afkoelingsperiode niet beschikbaar zijn voor de lopende bedrijfsvoering. Afspraken met de financier over werkkapitaal kunnen daardoor van belang zijn.

Voor de bank of andere pandhouder betekent het dat zij de mededeling kan doen en kan innen, maar dat zij het geïnde volledig moet afdragen aan de bewaarder en die storting moet kunnen aantonen.

Voor debiteuren van de onderneming geldt het volgende. Krijgt u een mededeling dat er een pandrecht op uw schuld rust, dan betaalt u vanaf dat moment aan de pandhouder. Betaalt u toch aan de onderneming, dan loopt u het risico dat u nog een keer moet betalen.