← Terug 358 · De schone lei: schulden die niet meer afdwingbaar zijn Verder 359 · Het faillissement dat op de schuldsanering volgt →

Artikel 358a Faillissementswet (358a FW)

De schone lei ongedaan maken na gebleken benadeling

Wettekst

  1. Indien na de beëindiging van de toepassing van de schuldsaneringsregeling waardoor het rechtsgevolg bedoeld in artikel 358, eerste lid, is ingetreden, blijkt dat zich voordien feiten of omstandigheden hebben voorgedaan die grond zouden hebben opgeleverd voor de beëindiging van de toepassing van de schuldsaneringsregeling op de voet van artikel 350, derde lid, onder e, kan de rechter op verzoek van iedere belanghebbende bepalen dat artikel 358, eerste lid, verder geen toepassing vindt.
  2. Alvorens te beslissen roept de rechtbank de schuldenaar op ten einde door haar te worden gehoord.
  3. Van het vonnis kan gedurende acht dagen na de uitspraak in hoger beroep worden gekomen. Het hoger beroep wordt ingesteld door indiening van een verzoek ter griffie van het gerechtshof, dat van de zaak kennis moet nemen.
  4. Gedurende acht dagen na het arrest van het gerechtshof kan beroep in cassatie worden ingesteld. Het beroep in cassatie wordt ingesteld door indiening van een verzoek ter griffie van de Hoge Raad.
  5. Zodra de uitspraak bedoeld in het eerste lid in kracht van gewijsde is gegaan, doet de griffier van het gerecht dat deze uitspraak heeft gedaan daarvan onverwijld aankondiging in de Staatscourant.

Toelichting

De schone lei is niet in alle gevallen onaantastbaar. Blijkt na afloop dat er tijdens de regeling iets speelde wat toen tot beëindiging zou hebben geleid omdat de schuldenaar zijn schuldeisers probeerde te benadelen, dan kan de rechter bepalen dat het gevolg van artikel 358 Fw verder geen toepassing vindt.

De grond

Het gaat om één specifieke grond uit artikel 350 Fw: de schuldenaar die probeert zijn schuldeisers te benadelen. Andere gebreken, hoe vervelend ook, leveren deze mogelijkheid niet op. De regeling is dus geen algemene herkansing voor schuldeisers die achteraf ontevreden zijn, maar een correctie op verzwegen benadeling.

De feiten of omstandigheden moeten zich vóór de beëindiging hebben voorgedaan en pas daarna aan het licht zijn gekomen. Wat destijds al bekend was en toen niet tot beëindiging heeft geleid, kan hier niet alsnog worden opgerakeld.

Wie het kan vragen en wie beslist

Iedere belanghebbende kan het verzoek doen; in de praktijk is dat meestal een schuldeiser. De rechter beslist. Voordat hij dat doet, roept de rechtbank de schuldenaar op om te worden gehoord. Die waarborg is er niet voor niets: het gaat om het intrekken van een gevolg waarvoor de schuldenaar de hele regeling heeft doorlopen. Voor het verzoek is een advocaat nodig; artikel 361 Fw bepaalt dat.

Rechtsmiddelen

Tegen het vonnis kan gedurende acht dagen na de uitspraak hoger beroep worden ingesteld, door een verzoek in te dienen bij de griffie van het gerechtshof dat de zaak moet behandelen. Tegen de uitspraak van het hof staat binnen acht dagen cassatie open bij de Hoge Raad, opnieuw door indiening van een verzoek bij de griffie daarvan.

Zodra de beslissing onherroepelijk is, kondigt de griffier van het gerecht dat haar heeft gegeven dat onverwijld aan in de Staatscourant. Zo is voor iedereen kenbaar dat de schone lei is komen te vervallen.

Wat het gevolg is

Bepaalt de rechter dat artikel 358 Fw verder geen toepassing vindt, dan zijn de resterende vorderingen weer gewoon afdwingbaar. Schuldeisers kunnen dan opnieuw incasseren en zo nodig beslag leggen. Dat is een ingrijpende uitkomst, en daarom is de grond nauw omschreven en wordt de schuldenaar altijd gehoord.

Een voorbeeld. Kort na het einde van een regeling ontdekt een schuldeiser dat de schuldenaar tijdens de looptijd een bedrag op naam van een ander had gezet om het buiten de boedel te houden. Hij dient een verzoek in; de rechtbank hoort de schuldenaar en beslist daarna.

In de praktijk

Bent u schuldeiser en heeft u concrete aanwijzingen, kom dan met feiten en stukken: een uittreksel, een afschrift, een overeenkomst. Een vermoeden zonder onderbouwing is niet genoeg voor een verzoek met zulke gevolgen.

Bent u schuldenaar en krijgt u een oproep, ga er dan heen en neem een advocaat in de arm. Leg feitelijk uit hoe het zit en breng de stukken mee die uw uitleg ondersteunen; uw kant van het verhaal hoort bij deze beslissing.

Voor beide partijen geldt dat de termijnen kort zijn. Acht dagen voor hoger beroep is snel voorbij, dus vraag de uitspraak meteen op en laat u direct adviseren.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

  1. Kan de rechter-commissaris de schone lei laten ontnemen?

    Hoge Raad · 2015-04-24 · ECLI:NL:HR:2015:1136

    De schone lei kan na de beeindiging van de regeling alsnog worden ontnomen op verzoek van iedere belanghebbende, wanneer blijkt dat de schuldenaar heeft geprobeerd zijn schuldeisers te benadelen. De vraag was of ook de voormalige rechter-commissaris zo'n voordracht mag doen. De Hoge Raad antwoordt bevestigend: het toezicht op de naleving van de verplichtingen ligt bij de bewindvoerder en de rechter-commissaris, en tijdens de regeling kan de rechter-commissaris op dezelfde grond ook een voordracht tot tussentijdse beeindiging doen. Het past in dat stelsel en bij zijn taken dat hij, als hij een poging tot benadeling na de beeindiging constateert, zo nodig ambtshalve een voordracht kan doen om de schone lei te ontnemen.

  2. Benadeling die blijkt na de uitspraak over de schone lei

    Hoge Raad · 2023-03-24 · ECLI:NL:HR:2023:455

    Naar de letter ziet de ontneming van de schone lei alleen op benadeling die pas na het formele einde van de regeling blijkt. In het belang der wet beantwoordt de Hoge Raad de vraag wat geldt wanneer een poging tot benadeling van schuldeisers aan het licht komt nadat de rechtbank al heeft geoordeeld dat de schone lei kan worden verleend, maar voordat de regeling formeel is geeindigd. Tussentijdse beeindiging kan dan niet meer worden verzocht: dat past niet in het stelsel van de wet en zou de concurrente schuldeisers benadelen, omdat de verdeling dan via een faillissement met een andere rangorde zou verlopen. In zo'n geval ligt een ruime uitleg van de ontnemingsbepaling meer voor de hand, zodat ook dan een verzoek om de schone lei te onthouden kan worden gedaan; de benadeling kan bovendien nog aan de orde komen in hoger beroep tegen de uitspraak over de schone lei.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

← Terug 358 · De schone lei: schulden die niet meer afdwingbaar zijn Verder 359 · Het faillissement dat op de schuldsanering volgt →