Artikel 237 Faillissementswet (237 FW)

Voor goederen die op de beurs op termijn worden verhandeld geldt een eigen regel. Bij zulke contracten kan de prijs in korte tijd sterk bewegen. Zou de afloop afhangen van een latere keuze van de schuldenaar en de bewindvoerder, dan zou de boedel tot die keuze blootstaan aan koersschommelingen. Daarom eindigt zo'n contract van rechtswege zodra de surseance voorlopig is verleend.

Om welke contracten het gaat

Het artikel bouwt voort op artikel 236 Fw: het gaat om een wederkerige overeenkomst die nog niet of maar deels is uitgevoerd. Het gaat specifiek om waren die ter beurze op termijn worden verhandeld, waarbij levering is bedongen tegen een vastgesteld tijdstip of binnen een bepaalde termijn. Valt dat tijdstip of het einde van die termijn na het begin van de surseance, dan geldt deze bepaling in plaats van de algemene regeling.

Ontbinding door de voorlopige verlening

De overeenkomst wordt ontbonden door de voorlopige verlening van de surseance. Het moment van ontbinding valt dus samen met de uitspraak waarmee de surseance voorlopig wordt verleend, en niet met de latere definitieve verlening. Vanaf dat moment staat vast dat het contract niet meer wordt uitgevoerd.

De schade over en weer

De wederpartij kan zonder meer voor schadevergoeding opkomen op de voet van artikel 233 Fw. Haar vordering wordt dus behandeld als een vordering waarvoor de surseance werkt, naast die van de andere gewone schuldeisers. Zij hoeft daarvoor geen tekortkoming aan te tonen; de ontbinding vloeit uit de wet voort.

De regel werkt ook de andere kant op. Lijdt de boedel door de ontbinding schade, bijvoorbeeld omdat de marktprijs zich juist gunstig had ontwikkeld voor de schuldenaar, dan is de wederpartij verplicht die schade te vergoeden. Het voordeel of nadeel van de koersontwikkeling komt zo bij de partij terecht die het zonder de ontbinding zou hebben gehad.

Een voorbeeld. Een handelshuis koopt een partij grondstoffen die over drie maanden geleverd moet worden. Twee weken later krijgt het voorlopig surseance. Het contract is daarmee ontbonden. Is de prijs intussen gedaald, dan heeft de verkoper schade en kan hij die als schuldeiser in de surseance indienen; is de prijs gestegen, dan heeft de boedel schade en moet de verkoper die vergoeden.

In de praktijk

Voor handelaren op termijnmarkten betekent dit artikel dat een surseance van een tegenpartij direct tot afwikkeling van lopende termijncontracten leidt. Een nadere maatstaf voor de berekening van de schade geeft het artikel niet; het regelt alleen dat beide partijen over en weer hun schade kunnen vorderen en dat de vordering van de wederpartij in de surseance meeloopt.

Voor de bewindvoerder betekent de bepaling dat hij over voortzetting van een termijnpositie niet hoeft te beslissen. Wel moet hij nagaan of de boedel door de ontbinding een vordering op de wederpartij heeft gekregen, want die vormt een bate die de gezamenlijke schuldeisers ten goede komt.