Artikel 233 Faillissementswet (233 FW)

Dit korte artikel bevat het beginsel waar de hele surseance op rust: gelijke behandeling. Schulden die al bestonden voordat de surseance begon en die niet onder de uitzonderingen van artikel 232 Fw vallen, mogen tijdens de surseance alleen worden voldaan aan alle schuldeisers gezamenlijk, ieder naar rato van zijn vordering. Losse betalingen aan wie het hardst roept, zijn dus uitgesloten.

Wat de regel inhoudt

Twee elementen bepalen het bereik. Het moet gaan om schulden die vóór het begin van de surseance bestonden, en om schulden die niet in de categorieën van artikel 232 Fw vallen. Voor die groep geldt: betalen kan alleen collectief en in evenredigheid. Een schuldeiser met een vordering van tien procent van het totaal krijgt dus tien procent van wat er wordt uitgekeerd, niet meer en niet minder.

Waarom deze regel bestaat

Zonder deze bepaling zou een surseance averechts werken. De schuldenaar krijgt bescherming tegen zijn schuldeisers; als hij tegelijk vrij zou zijn om selectief te betalen, zou hij de ene schuldeiser boven de andere kunnen bevoordelen terwijl niemand hem nog kan dwingen. Juist omdat de schuldeisers hun dwangmiddelen inleveren, staat daar tegenover dat zij weten dat er niemand voordringt.

Dit verklaart ook waarom de bewindvoerder betrokken is bij het betalingsverkeer. Hij bewaakt dat de kas niet leegloopt naar leveranciers met wie de ondernemer een goede band heeft, ten koste van de rest.

Nieuwe schulden staan los

De regel gaat over oude schulden. Verplichtingen die na het begin van de surseance ontstaan omdat de onderneming doordraait, staan daarbuiten; die moeten juist gewoon worden betaald, anders is doorgaan onmogelijk. Wie tijdens de surseance levert, doet er daarom goed aan te zorgen dat de bewindvoerder bij de afspraak betrokken is.

Een voorbeeld. Een groothandel in surseance heeft nog achterstallige facturen bij tien leveranciers. Eén van hen dreigt de levering te staken tenzij zijn oude factuur eerst wordt voldaan. Die betaling mag niet: de oude vordering kan alleen in het collectief worden meegenomen. Wel kan er over nieuwe leveringen een aparte afspraak worden gemaakt, met medewerking van de bewindvoerder.

In de praktijk

Voor de schuldeiser betekent dit dat druk uitoefenen op de ondernemer weinig zin heeft: die mag niet toegeven, ook niet als hij zou willen. De energie is beter besteed aan het volgen van de verslagen en aan de vraag of er een akkoord komt en wat dat oplevert.

Voor de ondernemer is het een bescherming die soms ongemakkelijk voelt. Relaties die hij jarenlang koesterde, kan hij nu niet voortrekken. Tegelijk neemt de regel hem een lastige keuze uit handen: hij kan uitleggen dat de wet hem verbiedt selectief te betalen, in plaats van te moeten kiezen tussen schuldeisers die hij allemaal nodig heeft.