- De rechtbank kan bij het vonnis van faillietverklaring of te allen tijde daarna, doch in het laatste geval niet dan op voordracht van de rechter-commissaris, of op verzoek van de curator of van een of meer der schuldeisers en na de rechter-commissaris gehoord te hebben, bevelen, dat de gefailleerde, wegens het niet nakomen van verplichtingen welke de wet hem in verband met zijn faillissement oplegt, dan wel wegens gegronde vrees voor het niet nakomen van zodanige verplichtingen, in verzekerde bewaring worde gesteld, hetzij in een huis van bewaring, hetzij in zijn eigen woning onder het opzicht van een ambtenaar van politie, aangesteld voor de uitvoering van de politietaak, of een andere ambtenaar, voorzover die ambtenaar behoort tot een categorie die daartoe door Onze Minister van Justitie is aangewezen.
- Het bevel hiertoe wordt door het Openbaar Ministerie ten uitvoer gelegd.
- Dit bevel is voor niet langer dan dertig dagen geldig, te rekenen van de dag waarop het ten uitvoer is gelegd. Aan het einde van die termijn kan de rechtbank, op voordracht van de rechter- commissaris of op een verzoek en na verhoor als in het eerste lid bedoeld, het bevel voor ten hoogste dertig dagen verlengen. Daarna kan hetzelfde telkens op dezelfde wijze voor ten hoogste dertig dagen geschieden.
- De in het eerste lid bedoelde ambtenaar die door het Openbaar Ministerie is aangewezen om zijn medewerking te verlenen aan de tenuitvoerlegging van het bevel, is bevoegd elke plaats te betreden, voorzover dat redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig is.
←
Terug 86 · Uitvoerbaarheid bij voorraad van faillissementsbeschikkingen
Verder 88 · Ontslag uit de verzekerde bewaring
→
Artikel 87 Faillissementswet (87 FW)
Inbewaringstelling van de gefailleerde
Wettekst
Toelichting
Een faillissement valt of staat met de medewerking van degene die failliet is verklaard: hij moet de administratie afgeven, vragen beantwoorden en verschijnen als dat wordt gevraagd. Gebeurt dat niet, dan kent de wet een zwaar middel. De rechtbank kan bevelen dat de gefailleerde in verzekerde bewaring wordt gesteld, in een huis van bewaring of in zijn eigen woning onder toezicht.
De grond
Er zijn twee situaties waarin dit bevel kan worden gegeven. De eerste is dat de gefailleerde de verplichtingen die de wet hem in verband met zijn faillissement oplegt niet nakomt. De tweede is dat er gegronde vrees bestaat dat hij ze niet zal nakomen. Het gaat dus niet om een straf voor het faillissement zelf, en niet om de hoogte van de schulden, maar om het gedrag rond de afwikkeling.
Wie beslist en wie het uitvoert
De rechtbank beslist, en zij kan dat al doen bij het vonnis waarin het faillissement wordt uitgesproken. Volgt het bevel pas later, dan zijn er twee wegen: een voordracht van de rechter-commissaris, of een verzoek van de curator of van een of meer schuldeisers, in welk laatste geval de rechtbank de rechter-commissaris eerst moet horen. Komt de voordracht van de rechter-commissaris, dan heeft hij zich immers al uitgesproken en stelt de wet die eis niet apart. De gefailleerde zelf hoeft niet altijd vooraf te worden gehoord, omdat een aankondiging het middel zijn werking kan ontnemen; is hij niet vooraf gehoord, dan moet de rechtbank hem onmiddellijk na de tenuitvoerlegging alsnog horen. De uitvoering van het bevel ligt bij het Openbaar Ministerie.
Het bevel kan op twee plaatsen worden uitgevoerd: in een huis van bewaring, of in de eigen woning onder het opzicht van een politieambtenaar of een andere daartoe aangewezen ambtenaar. Die ambtenaar mag bij de uitvoering elke plaats betreden, voor zover dat redelijkerwijs nodig is voor zijn taak.
De termijn
De bewaring is niet onbepaald. Het bevel geldt voor ten hoogste dertig dagen, geteld vanaf de dag waarop het is uitgevoerd. Aan het einde daarvan kan de rechtbank verlengen met opnieuw ten hoogste dertig dagen, en dat kan daarna telkens weer, maar steeds via dezelfde route: een voordracht van de rechter-commissaris of een verzoek, en verhoor zoals bij het eerste bevel. Er is dus elke keer een nieuwe rechterlijke toets.
Eruit komen
De weg terug staat in artikel 88 Fw. De rechtbank kan de gefailleerde uit de bewaring ontslaan, op voordracht van de rechter-commissaris of op zijn eigen verzoek, eventueel tegen zekerheidstelling.
Een voorbeeld. Een bestuurder van een failliete vennootschap reageert niet op drie oproepen van de curator en levert de boekhouding niet in, terwijl vaststaat dat die er is. Tegenover een bestuurder kan dit middel worden ingezet langs artikel 106 Fw, dat dit artikel bij het faillissement van een rechtspersoon van toepassing verklaart op bestuurders en commissarissen, en ook op degene die dat in de drie jaren vóór het faillissement was. De curator verzoekt de rechtbank dan om inbewaringstelling. Ligt de administratie er eenmaal en zijn de vragen beantwoord, dan valt de grond voor het bevel weg en kan om ontslag uit de bewaring worden gevraagd.
In de praktijk
Dit middel wordt zelden ingezet en is bedoeld als stok achter de deur. Wie failliet is verklaard, doet er goed aan het simpel te houden: neem contact op met de curator, geef door wat u heeft en zeg het eerlijk als stukken ontbreken of als u iets niet weet. Een gebrekkige administratie is een probleem, maar zwijgen en wegblijven maakt de zaak aanzienlijk ernstiger.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welke maatstaf geldt voor de faillissementsgijzeling?
Een curator kreeg de administratie van een gefailleerde vennootschap niet en de rechter-commissaris droeg daarom voor om de bestuurster in verzekerde bewaring te stellen. De Hoge Raad legt uit dat de rechtbank de bewaring sinds de herziening van 2002 'kan' bevelen en dat daarbij de maatstaf voor lijfsdwang uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering van overeenkomstige toepassing is, met de daarin besloten eisen van proportionaliteit en subsidiariteit: de vrijheidsbeneming moet in verhouding staan tot het doel en er mag geen minder ingrijpend middel voorhanden zijn. Die maatstaf volgt al uit de wet zelf en is niet in strijd met het EVRM. De Hoge Raad voegt eraan toe dat de rechter-commissaris geen rechtsmiddel kan instellen tegen de beschikking die op zijn eigen voordracht is gegeven, omdat hij ook bij die voordracht optreedt als de rechter die toezicht houdt op beheer en vereffening van de boedel.
-
Wanneer kan om opheffing van de bewaring worden gevraagd?
In een cassatie in het belang der wet ging het over de faillissementsgijzeling: de verzekerde bewaring waarmee een gefailleerde of een bestuurder tot nakoming van zijn wettelijke verplichtingen kan worden gedwongen. De Hoge Raad aanvaardde dat zo'n bewaring kan worden geschorst, zo nodig onder voorwaarden, omdat vrijheidsbeneming alleen mag als het doel niet op een minder ingrijpende manier kan worden bereikt. Hij oordeelde daarbij dat beslissingen over de bewaring en over de schorsing daarvan geen beslissingen zijn over het beheer of de vereffening van de boedel in de zin van dit artikel, zodat daartegen hoger beroep en cassatieberoep openstaan.
-
Mag de rechter contactbeperkingen opleggen bij bewaring?
De vraag was of de rechter een gefailleerde die in verzekerde bewaring is gesteld, kan verbieden contact te hebben met anderen dan zijn advocaat, de curator en de rechter-commissaris. De Hoge Raad oordeelt dat zulke contactbeperkingen een ingrijpende inmenging zijn in het privéleven, het gezinsleven en de correspondentie, die volgens het EVRM bij wet moet zijn voorzien op een voor de betrokkene kenbare en voorzienbare manier. Noch art. 87 lid 1 Fw noch enige andere wettelijke bepaling biedt daarvoor een grondslag, en ook uit de totstandkomingsgeschiedenis blijkt niet dat de wetgever die mogelijkheid heeft willen geven. Dat contactbeperkingen onder omstandigheden nuttig kunnen zijn om het doel van de bewaring te bereiken, leidt niet tot een ander oordeel.
-
Moet het bevel tot bewaring direct worden uitgevoerd?
Een rechtbank had de inbewaringstelling van een gefailleerde bevolen, maar ruim zes weken later was het bevel nog niet uitgevoerd; het hof vond daarom dat zin en doel eraan waren ontvallen. De Hoge Raad vernietigt dat oordeel: de wet stelt geen termijn voor de tenuitvoerlegging en de strekking van de bewaring - de gefailleerde bewegen tot nakoming van zijn wettelijke verplichtingen - brengt niet mee dat het bevel onmiddellijk moet worden uitgevoerd. Het is in beginsel aan de curator om, met het oog op wat het belang van de boedel vordert, te beslissen of en wanneer hij tot tenuitvoerlegging laat overgaan, en of hij bijvoorbeeld de behandeling van het hoger beroep afwacht. Dat de tenuitvoerlegging is uitgebleven omdat de curator daartoe niets heeft ondernomen, maakt dat niet anders.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.