Artikel 132 Faillissementswet (132 FW)

Een schuldeiser met pand, hypotheek, retentierecht of een voorrecht op een bepaald goed verhaalt zich op dat goed. Maar wat als op voorhand duidelijk is dat het goed te weinig zal opbrengen? Dit artikel geeft hem dan de mogelijkheid om voor dat verwachte tekort de rechten van een gewone, concurrente schuldeiser te krijgen, zonder dat hij zijn voorrang op het onderpand kwijtraakt.

De voorwaarde: een aantoonbaar tekort

De schuldeiser krijgt dit niet op zijn woord. Hij moet kunnen aantonen dat een deel van zijn vordering vermoedelijk niet uit de opbrengst van de verbonden goederen zal worden voldaan. Dat vraagt om een onderbouwing: een taxatie, een executiewaarde, een reële inschatting van wat het goed in de markt doet. Voor dat aannemelijk gemaakte tekort mag hij als concurrente schuldeiser meedoen.

Wat het oplevert

• Behoud van voorrang. Zijn zekerheid blijft intact; voor het gedekte deel verhaalt hij zich nog steeds op het onderpand.
• Een plaats tussen de concurrente schuldeisers. Voor het tekort oefent hij de rechten uit die de wet aan concurrente schuldeisers geeft, zoals de wet die aan gewone schuldeisers toekent.

- Meedelen. Voor het tekort doet hij mee in wat er voor de concurrente schuldeisers overblijft.

Hoe het bedrag wordt bepaald

Voor pand- en hypotheekhouders zegt het tweede lid tot welk bedrag zij mogen meetellen bij de rangschikking op de opbrengst. Het wijst daarvoor naar artikel 483e Rv, en die bepaling ziet op zekerheid voor vorderingen die uit een al lopende rechtsverhouding nog moeten ontstaan, zoals bij een krediet in rekening-courant. De zekerheidshouder heeft daar iets te kiezen: meetellen voor wat op het ijkmoment werkelijk openstaat, of, als hij dat liever heeft, voorwaardelijk voor het volle bedrag waarvoor zijn pand of hypotheek is gegeven. In faillissement verschuift alleen dat ijkmoment: niet de staat uit de rangregeling is bepalend, maar de faillietverklaring, en wel vanaf de aanvang van die dag. Zo loopt het gelijk met de rest van het faillissement.

Neem een concreet geval: een financier heeft pandrecht op een machinepark dat bij verkoop naar verwachting driehonderdduizend euro opbrengt, terwijl zijn vordering vijfhonderdduizend euro bedraagt. Met een taxatie onderbouwt hij dat er ongeveer tweehonderdduizend euro onbetaald zal blijven. Voor dat bedrag krijgt hij de positie van gewone schuldeiser, terwijl hij zich op het machinepark blijft verhalen.

In de praktijk

De zekerheidshouder die zich op deze regeling beroept, moet het verwachte tekort aannemelijk maken; de wet legt de last om dat aan te tonen uitdrukkelijk bij hem. De vordering staat daarna voor een deel als concurrente vordering en voor het overige als vordering met voorrang op de lijst.

Een taxatierapport waaruit de verwachte opbrengst blijkt, kan dienen om het tekort te onderbouwen. Wie beoordeelt of het tekort voldoende is aangetoond, regelt dit artikel zelf niet.

Het artikel bakent zelf af hoe ver deze positie reikt: de zekerheidshouder krijgt de rechten van een concurrente schuldeiser alleen voor het deel dat vermoedelijk niet uit de opbrengst van het verbonden goed wordt voldaan. Voor het overige blijft hij een schuldeiser met voorrang.