Artikel 113 Faillissementswet (113 FW)

Niet alle schuldeisers staan gelijk. Sommige vorderingen zijn bevoorrecht, andere zijn gedekt door pand of hypotheek, en soms kan een schuldeiser een goed onder zich houden totdat hij is betaald. Dit artikel schrijft voor dat de curator die verschillen op de lijsten zichtbaar maakt: bij elke vordering staat een omschrijving én zijn oordeel over de rang. Zo ziet iedereen niet alleen wie er meedoet, maar ook wie waarschijnlijk eerder aan de beurt is.

Wat er per vordering wordt vastgelegd

• Een omschrijving. Waar de vordering op ziet en waaruit hij is ontstaan.
• Bevoorrecht of niet. Of er naar de mening van de curator een voorrecht op rust.
• Gedekt door zekerheid. Of er pand of hypotheek tegenover staat.

- Retentierecht. Of de schuldeiser een zaak onder zich mag houden tot betaling volgt.

Betwisting van alleen de rang

Het artikel regelt een situatie die vaak voorkomt: de curator vindt de vordering zelf in orde, maar is het niet eens met de voorrang of met het retentierecht waarop de schuldeiser zich beroept. De wet lost dat praktisch op. De vordering komt dan gewoon op de lijst van voorlopig erkende vorderingen, met daarbij de aantekening dat de curator alleen de rang betwist, en met de gronden daarvan.

Het gevolg is dat de aandacht uitgaat naar het punt waar het werkelijk om draait: de rang. Dat de vordering bestaat en welk bedrag ermee gemoeid is, laat de curator dan onaangeroerd; zijn bezwaar gaat uitsluitend over de voorrang of over het retentierecht. Vast staat daarmee nog niets, want de erkenning blijft voorlopig: op de verificatievergadering kunnen andere schuldeisers de vordering zelf alsnog betwisten of zich bij een bezwaar aansluiten, en de curator mag op zijn voorlopige erkenning terugkomen (artikel 119 Fw). Wat de regel wel voorkomt, is dat een schuldeiser met een op zichzelf onomstreden vordering zonder reden op de betwiste lijst terechtkomt.

Waarom de rang zo zwaar telt

In veel faillissementen is er te weinig geld om iedereen te betalen. Dan bepaalt de rangorde wie er nog iets ziet. Wie zekerheid heeft, kan zich in beginsel op het verbonden goed verhalen; wie een voorrecht heeft, gaat vóór de gewone schuldeisers; en de gewone, concurrente schuldeisers delen wat er dan nog over is. Een aantekening op de lijst kan dus het verschil betekenen tussen een volledige betaling en niets.

Een voorbeeld

Een garagebedrijf heeft een bestelbus gerepareerd van een inmiddels failliete koerier en houdt de bus onder zich omdat de rekening niet is betaald. De curator erkent de rekening zelf, maar meent dat het bedrijf zich niet op een retentierecht kan beroepen. De vordering komt dan op de lijst van voorlopig erkende vorderingen te staan, met de aantekening dat het retentierecht wordt betwist en waarom. Alleen over dat punt wordt verder gesproken.

In de praktijk

Meent u voorrang te hebben, onderbouw dat dan meteen bij de indiening: de pandakte, de hypotheekstukken, de algemene voorwaarden, of de feiten waaruit blijkt dat u de zaak rechtmatig onder u hield. De curator vormt zijn oordeel op wat hij ziet.

Controleer ook uw eigen positie op de lijst wanneer u die inziet. Staat u er als concurrente schuldeiser op terwijl u zekerheid meent te hebben, dan is dat het moment om er iets van te zeggen, niet pas bij de uitdeling.