Artikel 100 Faillissementswet (100 FW)

Dit korte artikel geeft de curator de bevoegdheid om uit de boedel een bedrag uit te keren voor het levensonderhoud van de gefailleerde en zijn huisgezin. De rechter-commissaris stelt vast hoe hoog dat bedrag is.

Waarvoor het bedrag dient

De wet noemt als doel het voorzien in het levensonderhoud. Het gaat dus om de kosten van het dagelijks bestaan: wonen, eten, kleding, verzekeringen en vergelijkbare vaste lasten. Het artikel noemt naast de gefailleerde uitdrukkelijk ook zijn huisgezin, zodat de behoeften van de mensen die met hem samenleven in de beoordeling kunnen worden betrokken.

Wie beslist over het bedrag

Hier lopen twee rollen door elkaar die uit elkaar moeten worden gehouden. De curator is bevoegd om uit te keren en beoordeelt de situatie, maar hij bepaalt de hoogte niet zelf: die stelt de rechter-commissaris vast. Is er een schuldeiserscommissie, dan vraagt hij bovendien eerst haar advies; artikel 78 Fw noemt dit geval met zoveel woorden. Zo is er een onafhankelijke toets op een beslissing die tegelijk de gefailleerde raakt en het geld van de schuldeisers kost.

• Naar omstandigheden — de wet noemt geen bedrag en geen norm; het hangt af van het geval.
• Uit de boedel — wat wordt uitgekeerd, gaat af van wat er te verdelen valt.

- Geen automatisme — er is geen recht op een vast bedrag; de curator kan het uitkeren, hij hoeft het niet.

Twee belangen tegenover elkaar

De woorden 'naar omstandigheden' geven de curator en de rechter-commissaris ruimte om rekening te houden met de concrete situatie. Aan de ene kant staat wat de gefailleerde en zijn gezin nodig hebben om rond te komen; aan de andere kant gaat elke euro die wordt uitgekeerd af van wat de schuldeisers uiteindelijk ontvangen. De wet zegt niet hoe die belangen moeten worden gewogen. Het bedrag kan daarom van geval tot geval sterk verschillen, en kan ook voor een bepaalde periode worden vastgesteld.

Een voorbeeld. Een hovenier met een eenmanszaak wordt failliet verklaard en staat er met een partner en twee schoolgaande kinderen voor. Hij legt de curator een overzicht voor van de huur, de energierekening en de boodschappen, en vraagt om een maandelijks bedrag voor de eerste maanden van het faillissement. De curator legt het verzoek aan de rechter-commissaris voor, die een bedrag voor drie maanden vaststelt; daarna wordt opnieuw bekeken hoe de situatie is.

In de praktijk

Een gefailleerde zonder middelen kan zijn situatie zo snel mogelijk aan de curator voorleggen, met een overzicht van inkomsten en vaste lasten; daarmee heeft de curator de gegevens om te beoordelen of hij een verzoek aan de rechter-commissaris doet. Loopt dat vast of is er in de boedel niets te verdelen, dan kan de schuldhulpverlening van de gemeente een aanspreekpunt zijn; die staat los van het faillissement en kan helpen met de dagelijkse geldzaken.