Artikel 60 Faillissementswet (60 FW)

Wie een zaak van een ander onder zich heeft en die mag vasthouden totdat zijn rekening is betaald, verliest dat recht niet door het faillissement. De garage die een auto onder zich houdt of de reparateur die een machine niet afgeeft, blijft dus in zijn positie. Het artikel regelt vervolgens hoe het verder gaat: de curator kan de zaak opeisen en verkopen, en de retentor houdt zijn voorrang op de opbrengst.

Het recht blijft bestaan

De hoofdregel staat in het eerste lid: de faillietverklaring raakt het retentierecht niet. Dat is belangrijk, want anders zou een schuldeiser die zijn enige drukmiddel had, dat van de ene op de andere dag kwijtraken. Het retentierecht geeft geen eigendom, maar wel een sterke onderhandelingspositie en een voorrang bij de verdeling.

Wat de curator kan doen

De curator kan de zaak opeisen en verkopen met toepassing van de artikelen 101 of 176 Fw. Hij kan ook een andere weg kiezen: als het in het belang van de boedel is, kan hij de vordering waarvoor het retentierecht geldt gewoon betalen en de zaak zo in de boedel terugbrengen. Dat ligt voor de hand wanneer de zaak veel meer waard is dan de openstaande rekening. Voor beide stappen heeft hij vooraf machtiging van de rechter-commissaris nodig; artikel 68 Fw noemt ze uitdrukkelijk. Verkoopt de curator, dan houdt de retentor de voorrang die het Burgerlijk Wetboek hem toekent op de opbrengst, maar moet hij zijn vordering wel ter verificatie indienen, op de uitdelingslijst wachten en meebetalen aan de omslag van de algemene faillissementskosten. Verkoopt hij later zelf, nadat de termijn die hij de curator stelde is verlopen, dan blijft hij daarbuiten.

Wat de retentor kan doen

De schuldeiser hoeft niet af te wachten. Hij kan de curator een redelijke termijn stellen om te handelen. Verkoopt de curator de zaak niet binnen die termijn, dan mag de retentor haar zelf verkopen, waarbij de regels over parate executie door een pandhouder van overeenkomstige toepassing zijn, of bij een registergoed de regels die voor een hypotheekhouder gelden. De rechter-commissaris kan die termijn op verzoek van de curator een of meer keren verlengen.

De extra eis bij registergoederen

Gaat het om een registergoed, dan komt daar een strakke formaliteit bij. Binnen veertien dagen nadat de gestelde termijn is verstreken, moet de schuldeiser de curator bij exploot laten weten dat hij tot executie overgaat, en hij moet dat exploot inschrijven in de openbare registers. Verzuimt hij dat, dan is zijn recht van parate executie verspeeld. Die termijn van veertien dagen laat geen rek toe. Let daarbij wel op de reikwijdte: te boek gestelde zeeschepen, binnenschepen en luchtvaartuigen zijn ook registergoederen, maar voor die drie groepen zet Boek 8 BW zowel het te gelde maken door de curator als het eigen verkooprecht van de retentor opzij, en ook de voorrang op de opbrengst. Van deze regeling blijven in de praktijk dus vooral onroerende zaken over.

Een voorbeeld. Een garage heeft de bestelbus van een failliete klusbedrijf in de werkplaats staan en houdt die vast voor een onbetaalde reparatie. De curator kan de bus opeisen en verkopen; de garage krijgt uit de opbrengst haar voorrang. Is de bus meer waard dan de reparatienota, dan kan de curator ook besluiten de nota te betalen en de bus in de boedel te halen om hem als geheel te verkopen.

In de praktijk

Voor bedrijven die zaken van klanten onder zich hebben, is het retentierecht een van de weinige middelen die in een faillissement nog werken. Geef de zaak niet zomaar af en meld uw positie schriftelijk bij de curator, met de onderbouwing van uw vordering.

Voor de curator gaat het om een rekensom: wat levert de zaak op, wat kost het om haar los te krijgen en is verkoop als geheel gunstiger? Bij registergoederen moet hij bovendien de termijnen scherp in de gaten houden, want die bepalen wie uiteindelijk mag verkopen.