Artikel 52 Faillissementswet (52 FW)

Betalingen aan de gefailleerde na de faillietverklaring

Voldoening na de faillietverklaring doch vóór de bekendmaking daarvan, aan de gefailleerde gedaan, tot nakoming van verbintenissen jegens deze vóór de faillietverklaring ontstaan, bevrijdt hem, die haar deed, tegenover de boedel, zolang zijn bekendheid met de faillietverklaring niet bewezen wordt.
Voldoening, als in het vorig lid bedoeld, na de bekendmaking der faillietverklaring aan de gefailleerde gedaan, bevrijdt tegenover de boedel alleen dan, wanneer hij, die haar deed, bewijst dat de faillietverklaring te zijner woonplaats langs de weg der wettelijke aankondiging nog niet bekend kon zijn, behoudens het recht van de curator om aan te tonen, dat zij hem toch bekend was.
In elk geval bevrijdt voldoening aan de gefailleerde de schuldenaar tegenover de boedel, voorzover hetgeen door hem voldaan werd ten bate van de boedel is gekomen.

Toelichting

Vanaf de faillietverklaring moet er aan de curator worden betaald, niet aan de gefailleerde zelf. Maar niet iedereen weet meteen dat er een faillissement is uitgesproken. Dit artikel regelt wanneer een betaling aan de gefailleerde toch bevrijdend werkt, zodat de betaler niet nog een keer hoeft te betalen aan de boedel.

Vóór de bekendmaking

Wie na de faillietverklaring maar vóór de bekendmaking daarvan aan de gefailleerde betaalt om een oudere verbintenis na te komen, is bevrijd tegenover de boedel zolang niet wordt bewezen dat hij van het faillissement wist. De bewijslast ligt hier dus bij de curator. Dat is redelijk: in die eerste periode kan bijna niemand weten wat er speelt.

Na de bekendmaking

Na de bekendmaking keert de bewijslast om. De betaler is dan alleen bevrijd als hij bewijst dat de faillietverklaring op zijn woonplaats langs de weg van de wettelijke aankondiging nog niet bekend kon zijn. Slaagt hij daarin, dan mag de curator alsnog aantonen dat hij het wél wist. Vanaf het moment dat het faillissement openbaar is, wordt er dus veel meer van de betaler verwacht.

Als de boedel er toch beter van werd

Het derde lid vangt de gevallen op waarin het geld uiteindelijk toch op de goede plek terechtkwam. Heeft de gefailleerde het ontvangen bedrag doorgegeven of is het anderszins ten bate van de boedel gekomen, dan is de betaler in elk geval bevrijd, voor zover dat het geval is. Dubbel betalen hoeft niemand voor iets waar de boedel al van heeft geprofiteerd.

Een voorbeeld. Een klant maakt op de ochtend na de faillietverklaring een openstaande factuur over op de bekende bankrekening van het bedrijf, zonder dat hij van het faillissement heeft gehoord. Het faillissement is op dat moment nog niet bekendgemaakt. De klant is bevrijd, tenzij de curator kan bewijzen dat hij het wist. Betaalt hij pas weken later, terwijl de bekendmaking allang is gedaan, dan zal hij in beginsel opnieuw moeten betalen, nu aan de curator.

In de praktijk

Controleer bij twijfel het openbare insolventieregister voordat u een groter bedrag overmaakt aan een bedrijf waarover geruchten gaan. Blijkt er een faillissement, betaal dan aan de curator en vraag om een bevestiging van ontvangst.

Voor de curator is dit artikel praktisch van belang bij het innen van de debiteuren. Hij stuurt daarom kort na zijn benoeming een bericht aan de afnemers met de mededeling dat er nog uitsluitend op de boedelrekening mag worden betaald.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wanneer beschermt art. 52 Fw de onwetende betaler?

Hoge Raad · 2006-04-28 · ECLI:NL:HR:2006:AV0653

Een bank voerde op de dag van de faillietverklaring nog betalingsopdrachten uit ten laste van het creditsaldo van de gefailleerde, zonder van het faillissement te weten. De Hoge Raad stelde voorop dat de rechtstoestand wordt vastgezet bij het begin van de dag van de faillietverklaring - het fixatiebeginsel - en dat art. 52 Fw daarop slechts een beperkte uitzondering maakt. Vereist is dat de betaling de nakoming is van een verbintenis die al vóór het faillissement was ontstaan; het enkele bestaan van een rekening-courantverhouding is daarvoor niet genoeg, zodat de curator het betaalde kan terugvorderen.
Is een creditsaldo al een verbintenis vóór faillissement?

Hoge Raad · 2012-03-23 · ECLI:NL:HR:2012:BV0614

De bank vroeg de Hoge Raad terug te komen van de lijn uit 2006. Dat gebeurde niet. Dat een rekening een creditsaldo vertoont, betekent volgens de Hoge Raad alleen dat de bank dat saldo ter beschikking van de rekeninghouder moet houden; een verbintenis tot uitbetaling is dan nog onvoldoende bepaald en ontstaat pas door een concrete, door de bank aanvaarde betalingsopdracht. Is die opdracht gegeven op een moment waarop de rekeninghouder door het faillissement niet meer bevoegd was over het tegoed te beschikken, dan biedt art. 52 Fw de bank geen bevrijding.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst