Artikel 40 Faillissementswet (40 FW)

Een faillissement beëindigt de arbeidsovereenkomsten niet vanzelf, maar maakt het opzeggen ervan wel eenvoudig. De curator kan opzeggen en de werknemer kan dat ook. De gewone of afgesproken termijn geldt, maar de wet zet er een dak op: opzeggen met een termijn van zes weken kan in elk geval. Het loon en de daarmee samenhangende premies vanaf de dag van de faillietverklaring zijn boedelschuld.

Opzeggen zonder de gebruikelijke drempels

Buiten faillissement is ontslag omgeven met waarborgen: toestemming vooraf, een redelijke grond, herplaatsing. In het faillissement vervalt die route; de curator kan opzeggen omdat er domweg geen geld meer is om lonen te betalen. In de regel doet hij dat kort na zijn benoeming, met toestemming van de rechter-commissaris. Ook de werknemer kan zelf opzeggen, bijvoorbeeld omdat hij elders meteen aan de slag kan.

De termijn van zes weken

De overeengekomen of wettelijke opzegtermijn blijft het uitgangspunt, maar zes weken is altijd voldoende. Voor werknemers met een lang dienstverband die normaal een veel langere termijn zouden hebben, betekent dat een forse verkorting. Voor de boedel is het een rem op de kosten, want al het loon over de opzegtermijn drukt als boedelschuld op de opbrengst die anders naar de schuldeisers zou gaan.

Loon en premies als boedelschuld

Boedelschuld is het loon over de tijd na de faillietverklaring, samen met de premies die bij die arbeidsovereenkomst horen. Zulke schulden gaan vóór op de vorderingen van de gewone schuldeisers, al blijft het de vraag of de boedel genoeg oplevert om ze te dragen. Loon dat al openstond toen het faillissement werd uitgesproken en de vakantiebijslag over diezelfde tijd tellen niet mee; die posten meldt de werknemer aan bij de curator, en in de rangorde krijgen zij voorrang. Bij de uitbetaling van niet-opgenomen vakantiedagen is beslissend over welke tijd de dagen zijn opgebouwd, niet het moment waarop de werknemer het geld kan opeisen. Dagen die de werknemer al eerder had verdiend, leveren daarom geen boedelschuld op; zij volgen dezelfde weg als het achterstallige loon. Alleen de dagen die er vanaf de faillietverklaring bij komen, drukken op de boedel.

Ook voor handelsagenten

Het derde lid verklaart het artikel van overeenkomstige toepassing op agentuurovereenkomsten. Een zelfstandige handelsagent die voor de gefailleerde werkte, valt dus onder hetzelfde regime van wederzijdse opzegging met een maximale termijn van zes weken.

Een voorbeeld. Een winkelketen gaat op maandag failliet. De curator vraagt de rechter-commissaris toestemming en zegt de arbeidsovereenkomsten op. Het personeel werkt nog enkele dagen om de voorraad te inventariseren. Het loon over die periode is boedelschuld; het achterstallige loon van de maand ervoor dienen de werknemers in bij de curator.

In de praktijk

Voor werknemers is de belangrijkste stap na het ontslag de melding bij het UWV. Op grond van de loongarantieregeling in de Werkloosheidswet neemt het UWV een deel van de betalingsverplichtingen over, zoals achterstallig loon over een bepaalde periode vóór het ontslag, het loon over de opzegtermijn en openstaand vakantiegeld. Meld u snel, want die regeling verloopt via een aanvraag en de curator informeert het personeel daarover meestal in een gezamenlijke bijeenkomst.

Voor de curator geldt dat elke dag dat het personeel doorwerkt de boedel geld kost. Draait het bedrijf door met het oog op een doorstart, dan kan dat verantwoord zijn; is er geen perspectief, dan is snel opzeggen in het belang van de gezamenlijke schuldeisers.