Artikel 33 Faillissementswet (33 FW)

Zodra het faillissement is uitgesproken, is het afgelopen met individuele verhaalsacties. Een executie die al vóór de faillietverklaring tegen de goederen van de schuldenaar liep, stopt op slag. Beslagen die zijn gelegd, vervallen. Vanaf dat moment is er in beginsel nog maar één weg: de afwikkeling door de curator, waarin alle schuldeisers samen aan bod komen. Twee uitzonderingen zijn wel van belang: stond de dag van de verkoop al vast, dan mag de curator die verkoop met machtiging van de rechter-commissaris laten doorlopen (artikel 34 Fw), en wie een pandrecht of een hypotheekrecht heeft, blijft daarvan gebruik maken alsof er geen faillissement is (artikel 57 Fw).

Waarom alles stopt

Een faillissement is een collectieve procedure. Wie het snelst beslag legt, zou anders de hele boedel leeghalen ten koste van de anderen. Door alle executies te beëindigen komt het vermogen in één hand, die van de curator, en wordt het verdeeld volgens de wettelijke rangorde. Dat geldt ook voor beslag op loon of op een bankrekening.

Beslagen en de openbare registers

Stond het beslag ingeschreven in de openbare registers, dan kan een verklaring van de rechter-commissaris de bewaarder machtigen tot doorhaling. Er is ook voorzien in het omgekeerde: eindigt het faillissement door vernietiging of opheffing, dan herleeft het beslag, mits het goed dan nog tot de boedel behoort. Was de inschrijving doorgehaald, dan vervalt die herleving als niet binnen veertien dagen een exploot wordt ingeschreven waarmee de schuldenaar van de herleving op de hoogte wordt gesteld.

Lijfsdwang en gijzeling

Ook lijfsdwang kan niet meer worden toegepast. Zit de schuldenaar in gijzeling, dan volgt zijn ontslag zodra tegen de faillietverklaring geen gewoon rechtsmiddel meer openstaat, tenzij artikel 87 Fw wordt toegepast. Die bepaling laat de rechtbank de gefailleerde in verzekerde bewaring stellen, maar alleen op een nauw omschreven grond: hij komt de verplichtingen niet na die de wet hem rond zijn faillissement oplegt, of er bestaat gegronde vrees dat hij dat zal nalaten. Een algemene afweging van het boedelbelang is dus niet genoeg. Het faillissement is geen vrijbrief: wie tegenover de curator zijn verplichtingen laat liggen, kan wel degelijk met dwangmiddelen te maken krijgen.

De uitzondering voor levensonderhoud

Het laatste lid maakt een uitzondering voor lijfsdwang bij verplichtingen tot levensonderhoud die het Burgerlijk Wetboek regelt, waaronder de kosten van verzorging en opvoeding van een minderjarige en het levensonderhoud en de studie van een jongvolwassene, en voor de bijdrage tussen partners. Die uitzondering strekt zich verder uit tot besluiten die berusten op paragraaf 6.5 van de Participatiewet, over het verhaal van bijstandskosten, en dus niet tot elk besluit op grond van die wet. Voor de overige besluiten daaruit geldt de hoofdregel van dit artikel gewoon: een tenuitvoerlegging die daarop steunt, eindigt door de faillietverklaring. Alimentatieverplichtingen verdwijnen dus niet achter het faillissement.

Een voorbeeld. Een schuldeiser heeft beslag gelegd op de bedrijfsauto van een ondernemer en de executieveiling staat gepland. De ondernemer wordt failliet verklaard. Het beslag vervalt en de executie stopt. De auto valt in de boedel; de curator verkoopt hem en de opbrengst komt aan alle schuldeisers ten goede volgens de rangorde. De schuldeiser meldt zijn vordering aan bij de curator.

In de praktijk

Voor schuldeisers is dit vaak een teleurstelling: het beslag waarin tijd en geld is gestoken, verdampt. Wie zekerheid wil, moet die vooraf bedingen, bijvoorbeeld met een pandrecht, een hypotheekrecht of een eigendomsvoorbehoud; die rechten houden in een faillissement wel stand.

Voor de schuldenaar betekent het rust op één punt: de losse incasso's en beslagen houden op. Dat is geen kwijtschelding. De schulden blijven bestaan en worden verder in het faillissement afgewikkeld, en verplichtingen tot levensonderhoud lopen gewoon door.