Artikel 31 Faillissementswet (31 FW)

Een procedure kan ook worden gebruikt om schuldeisers te benadelen, bijvoorbeeld door een vordering niet te betwisten die eigenlijk nergens op slaat. Dit artikel biedt daartegen een middel. Wordt een geding voortgezet door of tegen de curator, of in het geval van artikel 29 Fw tegen een schuldeiser, dan kan de nietigheid worden ingeroepen van handelingen die de schuldenaar vóór zijn faillietverklaring in dat geding heeft verricht.

De twee eisen

De wet stelt twee voorwaarden en beide moeten worden bewezen. Ten eerste moet de schuldenaar de schuldeisers met die proceshandelingen desbewust hebben benadeeld: hij wist dus wat het gevolg was. Ten tweede moet die benadeling bekend zijn geweest bij zijn tegenpartij in het geding. Een vergissing, een slecht gevoerd verweer of een ongelukkige processtrategie is dus niet genoeg. Daarbij hoort nog een voorwaarde vooraf: er moet een geding zijn dat wordt voortgezet. Is de zaak al geëindigd, dan biedt dit artikel geen ingang meer.

Wie de nietigheid kan inroepen

Dat is de curator, en in het geval van artikel 29 Fw ook de schuldeiser die de verificatie heeft betwist en daardoor in de plaats van de gefailleerde partij is geworden. Zij zijn degenen die de boedel of de gezamenlijke schuldeisers vertegenwoordigen in het voortgezette geding.

Om welke handelingen het gaat

Het artikel spreekt van handelingen die de schuldenaar 'in het geding' heeft verricht. Het gaat dus om wat hij als procespartij heeft gedaan, zoals het erkennen van de vordering of van gestelde feiten of het intrekken van een eerder gevoerd verweer. Wordt de nietigheid met succes ingeroepen, dan kan de curator of de schuldeiser in het voortgezette geding verder procederen zonder aan die handeling gebonden te zijn.

Een voorbeeld

Kort voordat een onderneming failliet gaat, erkent de bestuurder in een lopende procedure een vordering van een bevriende partij en ziet hij af van elk verweer, terwijl er goede argumenten tegen die vordering waren. De curator neemt het geding over en roept daarin de nietigheid van die erkenning in, met stukken waaruit blijkt dat beide partijen wisten dat de andere schuldeisers hierdoor minder zouden krijgen.

In de praktijk

De bewijslast ligt bij degene die de nietigheid inroept, en zij omvat twee elementen: de benadeling en de wetenschap daarvan, zowel bij de schuldenaar als bij zijn tegenpartij. Stukken van rond het moment van de proceshandeling, zoals correspondentie tussen partijen, kunnen daarvoor van belang zijn.

Voor schuldeisers betekent dit artikel dat een proceshandeling van vóór het faillissement in een nog lopend geding kan worden aangetast. Ziet u aanwijzingen dat er iets is afgekaart ten koste van de gezamenlijke schuldeisers, meld dat dan bij de curator, met de stukken die u hebt.