- Indien de rechtsvordering tijdens de faillietverklaring aanhangig en door de schuldenaar ingesteld is, wordt het geding ten verzoeke van de verweerder geschorst, ten einde deze gelegenheid te geven, binnen een door de rechter te bepalen termijn, de curator tot overneming van het geding op te roepen.
- Zo deze aan die oproeping geen gevolg geeft, heeft de verweerder het recht ontslag van de instantie te vragen; bij gebreke daarvan kan het geding tussen de gefailleerde en de verweerder worden voortgezet, buiten bezwaar van de boedel.
- Ook zonder opgeroepen te zijn, is de curator bevoegd het proces te allen tijde over te nemen en de gefailleerde buiten het geding te doen stellen.
Artikel 27 Faillissementswet (27 FW)
Lopende procedures die de gefailleerde zelf was begonnen
Wettekst
Toelichting
Gaat iemand failliet terwijl hij zelf een procedure aanhangig heeft gemaakt, dan rijst de vraag wie die zaak voortzet. Dit artikel geeft de wederpartij het heft in handen. Zij kan schorsing vragen, zodat de curator kan worden opgeroepen om de zaak over te nemen. Doet de curator dat niet, dan kan de wederpartij ontslag van de instantie vragen, of kan de zaak verder buiten bezwaar van de boedel worden gevoerd.
De schorsing en de oproeping
Op verzoek van de verweerder wordt het geding geschorst. De rechter bepaalt een termijn waarbinnen de curator kan worden opgeroepen om het geding over te nemen. Dat is logisch: de vordering behoort tot de boedel, en het is de curator die daarover gaat. De verweerder krijgt zo een partij tegenover zich die de zaak ook echt kan afwikkelen.
Als de curator niet komt
Geeft de curator geen gevolg aan de oproeping, dan heeft de verweerder het recht ontslag van de instantie te vragen; de procedure eindigt dan zonder inhoudelijk oordeel. Vraagt hij dat niet, dan kan het geding tussen de gefailleerde en de verweerder worden voortgezet, maar dan buiten bezwaar van de boedel. Dat gaat verder dan de kosten alleen: de zaak wordt dan volledig buiten de boedel om gevoerd. Loopt zij uit op een veroordeling van de gefailleerde, dan heeft die op grond van artikel 25, tweede lid, Fw geen rechtskracht tegenover de boedel, en ook de proceskosten komen niet voor rekening van de boedel.
De curator kan ook uit zichzelf overnemen
Ook zonder oproeping mag de curator het proces op elk moment overnemen en de gefailleerde buiten het geding laten stellen. Hij beslist dat niet in zijn eentje: voor het voeren of overnemen van een procedure heeft hij een machtiging van de rechter-commissaris nodig. Ziet hij kans op een opbrengst voor de boedel, dan zal hij die machtiging vragen. Ziet hij vooral risico op proceskosten in een zaak met een onzekere afloop, dan zal hij zich er waarschijnlijk niet in mengen.
Een voorbeeld
Een ondernemer procedeert tegen een klant over een onbetaalde factuur en gaat tijdens die procedure failliet. De klant vraagt schorsing en laat de curator oproepen. De curator beoordeelt het dossier: is de vordering kansrijk, dan neemt hij de zaak over ten behoeve van de boedel. Ziet hij er weinig in, dan blijft hij weg en kan de klant ontslag van de instantie vragen.
In de praktijk
Bent u wederpartij in zo'n zaak, wacht dan niet af maar vraag om schorsing en oproeping. Zolang dat niet gebeurt, procedeert u tegen iemand die over de uitkomst niet meer beschikt. Bent u de gefailleerde, meld dan al uw lopende procedures bij de curator, ook de zaken waarvan u denkt dat ze niets opleveren.
Voor een procedure die niet over de boedel gaat, bijvoorbeeld een geschil van louter persoonlijke aard, verandert er niets: die voert de gefailleerde gewoon zelf. Twijfelt u tot welke categorie uw zaak behoort, leg dat dan voor aan de curator of aan uw advocaat.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wie kan cassatie instellen na overneming door de curator?
De curator had in hoger beroep een door de gefailleerde begonnen procedure overgenomen; daarna stelde de gefailleerde zelf cassatieberoep in. De Hoge Raad verklaarde hem niet-ontvankelijk: overneming van het geding heeft tot gevolg dat de gefailleerde buiten het geding wordt gesteld en geen procespartij meer is, zodat alleen de curator nog een rechtsmiddel kan aanwenden. Dat de curator er geen bezwaar tegen had, maakt dat niet anders. De Hoge Raad voegde toe dat de regeling van de artikelen 25 tot 30 ook geldt in procedures die met een verzoekschrift beginnen.
-
Moet ontslag van instantie altijd worden toegewezen?
In een cassatieprocedure die de gefailleerde zelf was begonnen, gaf haar curator geen gevolg aan de oproeping om het geding over te nemen, waarna de wederpartij ontslag van instantie vorderde. De Hoge Raad oordeelde dat artikel 27, tweede lid, niet dwingt tot toewijzing van die vordering: de rechter mag haar afwijzen, en dan wordt het geding buiten bezwaar van de boedel voortgezet. Afwijzing is in ieder geval aangewezen als toewijzing in strijd komt met de eisen van een goede procesorde; daarnaast moet het belang van de gedaagde - in de regel het ontbreken van verhaal voor een proceskostenveroordeling - worden afgewogen tegen het belang van de gefailleerde bij een beslissing over het materiele geschil. Stelt de gefailleerde zekerheid voor de proceskosten, dan ontvalt daarmee het belang aan de vordering.
-
Wat kan de curator overnemen, en wat niet?
Nadat de wederpartij schorsing had gevraagd, nam de curator de door de gefailleerde begonnen procedure over, inclusief een vordering tot rectificatie. De Hoge Raad zette uiteen dat overneming van rechtswege meebrengt dat de curator procespartij wordt in plaats van de gefailleerde, maar dat de regeling niet geldt voor vorderingen die geen tot de boedel behorend recht tot onderwerp hebben; daarvoor is de curator dus niet bevoegd. Is de uitkomst van zo'n vordering indirect van belang voor de boedel, dan kan de curator zich voegen of tussenkomen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.