Artikel 4 Faillissementswet (4 FW)

De aangifte tot faillietverklaring en de behandeling in raadkamer

De aangifte tot faillietverklaring wordt gedaan en het verzoek daartoe ingediend ter griffie en met de meeste spoed in raadkamer behandeld. Het Openbaar Ministerie wordt daarop gehoord. Indien de aangifte tot faillietverklaring wordt gedaan door een natuurlijk persoon, stelt de griffier deze terstond ervan in kennis dat hij, onverminderd artikel 15b, eerste lid, een verzoek als bedoeld in artikel 284 kan indienen.
Een schuldenaar die gehuwd is of een geregistreerd partnerschap is aangegaan kan slechts aangifte doen met medewerking van zijn echtgenoot onderscheidenlijk geregistreerde partner tenzij iedere gemeenschap tussen echtgenoten onderscheidenlijk geregistreerde partners, is uitgesloten.
Ten aanzien ener vennootschap onder ene firma, moet de aangifte inhouden de naam en de woonplaats van elk der hoofdelijk voor het geheel verbonden vennoten.
De aangifte of het verzoek tot faillietverklaring bevat zodanige gegevens dat de rechter kan beoordelen of hem rechtsmacht toekomt op grond van de verordening, genoemd in artikel 5, derde lid.
Het vonnis van faillietverklaring wordt ter openbare zitting uitgesproken en is bij voorraad, op de minuut uitvoerbaar, niettegenstaande enige daartegen gerichte voorziening.

Toelichting

Dit artikel gaat over de gang van zaken rond de faillissementsaanvraag. De aangifte door de schuldenaar zelf of het verzoek van een ander wordt ingediend bij de griffie en met de meeste spoed behandeld in raadkamer. Het Openbaar Ministerie wordt daarover gehoord. Verder bevat het artikel enkele bijzondere eisen voor gehuwden en voor firma's, en bepaalt het dat het vonnis van faillietverklaring meteen werkt.

Behandeling en uitspraak

De wet onderscheidt twee fasen. De behandeling van de aangifte of het verzoek vindt plaats in raadkamer, dus niet op een openbare zitting, en moet met de meeste spoed gebeuren. Het vonnis van faillietverklaring wordt daarentegen op grond van het vijfde lid ter openbare zitting uitgesproken. Na de uitspraak volgt de bekendmaking van het faillissement, onder meer in het centrale insolventieregister.

Wie erbij betrokken zijn

Het Openbaar Ministerie wordt gehoord over de aanvraag. Doet een natuurlijke persoon zelf aangifte, dan stelt de griffier hem er meteen van op de hoogte dat hij een verzoek tot toepassing van de schuldsaneringsregeling kan indienen; dat verzoek is geregeld in artikel 284 Fw. De wet voegt daaraan toe 'onverminderd artikel 15b, eerste lid', de bepaling over omzetting van een faillissement in een schuldsaneringsregeling.

Bijzondere eisen

Voor een schuldenaar die gehuwd is of een geregistreerd partnerschap heeft, geldt dat hij alleen aangifte kan doen met medewerking van zijn echtgenoot of partner. Die eis vervalt als iedere gemeenschap tussen hen is uitgesloten, bijvoorbeeld bij huwelijkse voorwaarden zonder enige gemeenschap. Gaat het om een vennootschap onder firma, dan moet de aangifte de naam en woonplaats van elk van de hoofdelijk verbonden vennoten vermelden.

Daarnaast moet de aangifte of het verzoek genoeg gegevens bevatten om te kunnen beoordelen of de Nederlandse rechter rechtsmacht heeft op grond van de Europese insolventieverordening. Dat speelt vooral bij ondernemingen met activiteiten of een zetel over de grens.

Het vonnis werkt meteen

Het vonnis van faillietverklaring is bij voorraad, op de minuut uitvoerbaar, ook als er een rechtsmiddel tegen wordt ingesteld. De curator kan dus direct aan de slag; hij hoeft niet te wachten tot een verzet of hoger beroep is afgehandeld. Tegen de faillietverklaring kan de schuldenaar die niet is gehoord in verzet komen (artikel 8, tweede lid, Fw); is hij wel gehoord, dan staat hoger beroep open (artikel 8, eerste lid, Fw). Wordt de faillietverklaring later vernietigd, dan blijven de handelingen die de curator inmiddels verrichtte in beginsel geldig, zoals artikel 13 Fw bepaalt.

In de praktijk

Een bestuurder die aangifte overweegt, doet er goed aan de administratie op orde te hebben en te weten welke verplichtingen er lopen. Vanaf de uitspraak beslist de curator over het vermogen en niet meer het bestuur. Voor werknemers en klanten betekent de directe werking dat het faillissement onmiddellijk merkbaar is, ook al is de zaak juridisch nog niet definitief.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Valt met de vof ook elke vennoot automatisch?

Hoge Raad · 2015-02-06 · ECLI:NL:HR:2015:251

Een vennootschap onder firma en een van haar vennoten werden op dezelfde dag failliet verklaard; het hof oordeelde dat het onherroepelijke faillissement van de vof hoe dan ook meebracht dat ook de vennoot failliet was. De Hoge Raad komt uitdrukkelijk terug van die oude regel. De Faillissementswet bepaalt over de positie van de vennoten alleen dat de eigen aangifte van een vof ook hun namen en woonplaatsen moet vermelden (art. 4 lid 3 Fw); daaruit volgt niet dat hun faillissement meekomt met dat van de vof. Een vennoot kan immers privé genoeg vermogen hebben of een eigen verweermiddel aanvoeren. Wie ook de vennoten failliet wil laten verklaren, moet dat voor ieder van hen afzonderlijk verzoeken, en de rechter moet per vennoot onderzoeken of aan de voorwaarden is voldaan, met inachtneming van hoor en wederhoor.
Raadkamer of openbare behandeling?

Hoge Raad · 1988-05-20 · ECLI:NL:HR:1988:AD0329

In cassatie werd geklaagd dat het hof het hoger beroep tegen een faillietverklaring in raadkamer en niet in het openbaar had behandeld. De Hoge Raad gaat ervan uit dat de procedure tot faillietverklaring onder art. 6 EVRM valt, zodat de betrokkenen in beginsel recht hebben op een openbare behandeling. Bij de behandeling van de aanvraag zelf mag worden aangenomen dat het belang van de schuldenaar zich tegen openbaarheid verzet; die behandeling vindt dus, in afwijking van de raadkamerregel van art. 4 Fw, alleen in het openbaar plaats als een partij daarom vraagt en de ander zich daar niet op goede gronden tegen verzet. Is het faillissement eenmaal uitgesproken, dan moet de behandeling van verzet of hoger beroep juist wel in het openbaar gebeuren, tenzij een partij om raadkamer vraagt. Wie zich ter zitting niet tegen de gang van zaken verzet, kan daar achteraf geen nietigheid aan verbinden.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst