Tegen de beslissingen van de rechter, ingevolge de bepalingen van deze titel gegeven, staat geen hogere voorziening open, behalve in de gevallen, waarin het tegendeel is bepaald, en behoudens de mogelijkheid van cassatie in het belang der wet.
←
Terug 359a · Verhaal in het buitenland tijdens de schuldsanering
Verder 361 · Verplichte bijstand van een advocaat in de schuldsanering
→
Artikel 360 Faillissementswet (360 FW)
Geen hogere voorziening in de schuldsaneringstitel
Wettekst
Toelichting
Tegen rechterlijke beslissingen die in de titel over de schuldsaneringsregeling worden gegeven, staat in beginsel geen hoger beroep of cassatie open. Dit artikel legt dat vast, met twee uitzonderingen: de gevallen waarin de wet zelf het tegendeel bepaalt, en de cassatie in het belang der wet.
Een gesloten stelsel
De wet kiest hier bewust voor snelheid. Een schuldsaneringsregeling raakt veel partijen tegelijk en heeft een vaste, afgebakende looptijd; als over elke tussenbeslissing kon worden doorgeprocedeerd, zou de afwikkeling vastlopen. Daarom is de hoofdregel: de beslissing staat, tenzij de wetgever ergens uitdrukkelijk een rechtsmiddel heeft opengesteld. Dat betekent niet dat u nergens terechtkunt. De wet stelt juist bij de zwaarste beslissingen wél een rechtsmiddel open, en daarnaast bestaat er binnen de regeling een eigen weg om iets aan de rechter voor te leggen.
Waar wél een rechtsmiddel is
- De beslissing over toelating. Artikel 292 Fw regelt wat er openstaat tegen de beslissing op het verzoek om toepassing van de regeling.
- Beschikkingen van de rechter-commissaris. Artikel 315 Fw geeft de mogelijkheid daartegen bij de rechtbank op te komen, maar zondert daarbij een lange reeks beschikkingen uit, waaronder die over het vrij te laten bedrag en die over de openbare verkoop van een goed.
- Wijziging van de termijn. Artikel 349a Fw stelt bij een wijziging door de rechtbank hoger beroep open.
- Tussentijdse beëindiging. Artikel 351 Fw regelt het hoger beroep tegen het vonnis van artikel 350 Fw, met cassatie daarna.
- Het eindvonnis. Artikel 355 Fw geeft de schuldenaar en de schuldeisers hoger beroep tegen de uitspraak over de nakoming.
Cassatie in het belang der wet
De tweede uitzondering staat los van de partijen. Cassatie in het belang der wet wordt ingesteld door het openbaar ministerie bij de Hoge Raad, om een rechtsvraag te laten beantwoorden. Zij verandert niets aan de uitkomst voor de betrokkenen in die zaak, maar geeft richting aan de rechtspraktijk voor de toekomst.
Een voorbeeld. Een schuldenaar komt bij de rechter-commissaris op tegen een handeling van de bewindvoerder, zoals artikel 317 Fw mogelijk maakt, en is het met de beschikking oneens. Hoger beroep bij het hof is niet mogelijk, maar hij kan die beschikking wel binnen de daarvoor geldende termijn aan de rechtbank voorleggen langs de weg van artikel 315 Fw.
In de praktijk
Kijk bij elke beslissing eerst welke weg de wet zelf noemt; die staat meestal in of vlak bij het artikel waarop de beslissing berust. Staat daar niets, dan is er in de regel ook niets.
Reageer snel. Waar een rechtsmiddel openstaat is de termijn kort: meestal acht dagen, en vijf dagen wanneer het om een beslissing van de rechter-commissaris gaat. Kijk dus welke termijn in het artikel zelf staat. Bij die acht dagen telt de dag waarop de uitspraak is gedaan niet mee; het tellen begint pas de dag daarna. Vraag het vonnis meteen op en schakel direct een advocaat in.
Is er geen rechtsmiddel, dan blijft het gesprek over: leg uw bezwaar schriftelijk voor aan de bewindvoerder en, als dat niets oplevert, aan de rechter-commissaris. Een goed onderbouwd verzoek levert vaak meer op dan een procedure die de wet niet toestaat.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Geen rechtsmiddel dat de wet niet toekent
Een bewindvoerder stelde cassatieberoep in tegen een arrest over de beeindiging van een schuldsaneringsregeling. De Hoge Raad wijst op het rechtsmiddelenverbod: tegen beslissingen die op grond van de titel over de schuldsaneringsregeling zijn gegeven staat geen hogere voorziening open, behalve waar de wet het tegendeel bepaalt en behoudens cassatie in het belang der wet. Omdat geen enkele bepaling de bewindvoerder hier het recht van cassatieberoep toekent, is hij niet-ontvankelijk; aan de algemene regeling van het cassatieberoep in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering kan hij dat recht niet ontlenen, omdat die door het verbod wordt uitgesloten.
-
Wanneer kan het rechtsmiddelenverbod worden doorbroken?
Tegen een beslissing over de verhoging van de beslagvrije voet stond volgens het rechtsmiddelenverbod geen cassatieberoep open, en de wet kende voor zo'n beslissing ook geen uitzondering. De schuldenaar klaagde echter dat de rechtbank na verwijzing uitspraak had gedaan zonder hem te horen of behoorlijk op te roepen. De Hoge Raad oordeelt dat cassatieberoep dan wel mogelijk is: een klacht dat het fundamentele beginsel van hoor en wederhoor is veronachtzaamd doorbreekt het verbod. Omdat niet bleek dat de schuldenaar de gelegenheid had gekregen te worden gehoord, slaagde die klacht.
-
Mag hetzelfde punt opnieuw worden voorgelegd?
Tegen een beslissing van de rechtbank op een hoger beroep tegen de rechter-commissaris staat geen cassatieberoep open. De Hoge Raad acht het beroep hier toch ontvankelijk, omdat in de klacht besloten lag dat de rechtbank het toepassingsbereik van een bepaling van de Faillissementswet had miskend en die bepaling daardoor ten onrechte buiten toepassing had gelaten; dat is een doorbrekingsgrond. De klacht slaagt ook: dat de rechter-commissaris al twee keer eerder over dezelfde vraag had beslist, neemt niet weg dat hem opnieuw om een beschikking kan worden verzocht, en in dat verzoek mogen ook eerder aangevoerde bezwaren worden herhaald.
-
Welke termijn geldt voor een doorbrekingsberoep?
De wet noemt geen termijn voor een rechtsmiddel waarmee doorbreking van een rechtsmiddelenverbod wordt beoogd. De Hoge Raad stelt die termijn voor beslissingen onder het verbod van de schuldsaneringstitel vast op acht dagen na de dag van de uitspraak, ongeacht of het om hoger beroep of om cassatie gaat. Hij leidt dat af uit de termijnen die in die titel zelf gelden waar de wet wel in een rechtsmiddel voorziet: daar is doorgaans acht dagen voorgeschreven, en daarmee is zowel van de gewone termijn van drie maanden afgeweken als van de regel dat de cassatietermijn het dubbele is van de beroepstermijn.
-
Zonder doorbrekingsgrond of te laat: niet-ontvankelijk
Een schuldenaar kwam in cassatie tegen een beslissing van de rechtbank waartegen het rechtsmiddelenverbod geldt. De Hoge Raad stelt vast dat geen enkele bepaling van de Faillissementswet voor zo'n beslissing cassatieberoep openstelt, dat de schuldenaar geen gronden voor doorbreking van het verbod had aangevoerd en dat hij het beroep bovendien niet binnen acht dagen had ingesteld. Hij wordt daarom niet-ontvankelijk verklaard. De uitspraak bevestigt de termijn van acht dagen voor een doorbrekingsberoep onder het recht zoals dat sinds 1 juli 2023 geldt.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.