- Door de beëindiging van de toepassing van de schuldsaneringsregeling op grond van artikel 356, tweede lid, is een vordering ten aanzien waarvan de schuldsaneringsregeling werkt, voorzover deze onvoldaan is gebleven, niet langer afdwingbaar, onverschillig of de schuldeiser al dan niet in de schuldsaneringsregeling is opgekomen en onverschillig of de vordering al dan niet is geverifieerd.
- Het eerste lid is niet van toepassing indien de rechter in het vonnis bedoeld in artikel 354 heeft vastgesteld dat de schuldenaar toerekenbaar is tekortgeschoten en de rechter daarbij geen toepassing heeft gegeven aan het tweede lid van artikel 354.
- Het eerste lid is tevens van toepassing op boedelschulden, bedoeld in artikel 15d, eerste lid, onder b, voor zover deze niet uit de boedel van de schuldsaneringsregeling voldaan kunnen worden.
- Onverminderd artikel 288, tweede lid, onder c, is bij beëindiging van de schuldsaneringsregeling het eerste lid niet van toepassing ten aanzien van vorderingen die voortvloeien uit een in kracht van gewijsde gegane strafrechtelijke veroordeling a. tot betaling van een geldboete als bedoeld in artikel 9, eerste lid, onder 4, van het Wetboek van Strafrecht, b. tot betaling van een geldbedrag ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel als bedoeld in artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht, c. tot betaling van een geldbedrag ten behoeve van het slachtoffer als bedoeld in artikel 36f van het Wetboek van Strafrecht, of d. tot betaling van een schadevergoeding aan een benadeelde partij alsbedoeld in artikel 51a Wetboek van Strafvordering. Met een vordering onder dit lid wordt gelijkgesteld een vordering die voortvloeit uit een in kracht van gewijsde gegane veroordeling tot betaling van schadevergoeding die is vastgesteld door de burgerlijke rechter nadat de strafrechter die over het misdrijf of de overtreding heeft geoordeeld, heeft vastgesteld dat de vordering tot betaling van schadevergoeding of een deel daarvan slechts bij de burgerlijke rechter kan worden aangebracht.
- Het eerste lid is niet van toepassing ten aanzien van een vordering waarvoor een hypotheek tot zekerheid strekt, die is gevestigd op het registergoed waarin de schuldenaar woonachtig is, indien op de rente van deze vordering artikel 303, derde lid, van toepassing is.
- Het eerste lid is niet van toepassing indien de schuldenaar tijdens de toepassing van de schuldsaneringsregeling is overleden.
←
Terug 356 · De slotuitdelingslijst en het einde van de regeling
Verder 358a · De schone lei ongedaan maken na gebleken benadeling
→
Artikel 358 Faillissementswet (358 FW)
De schone lei: schulden die niet meer afdwingbaar zijn
Wettekst
Toelichting
Dit is het artikel waar de hele regeling om draait. Eindigt de schuldsaneringsregeling zoals artikel 356 Fw dat regelt, dan zijn de vorderingen waarvoor de regeling werkte, voor zover zij onbetaald zijn gebleven, niet langer afdwingbaar. In het spraakgebruik heet dat de schone lei.
Wat niet afdwingbaar betekent
De schuld verdwijnt juridisch gezien niet, maar hij verandert van karakter: hij wordt een verbintenis die niet meer kan worden afgedwongen. Een schuldeiser kan er niet meer voor naar de rechter, kan geen deurwaarder meer inschakelen en kan geen beslag meer leggen. Betaalt u later toch vrijwillig, dan is dat een geldige betaling die u niet kunt terugvorderen.
Het gevolg treedt breed in. Het geldt ook voor schuldeisers die zich nooit hebben gemeld en voor vorderingen die nooit zijn geverifieerd. Wie tijdens de regeling stil bleef, kan zich dus niet later alsnog melden met een afdwingbare vordering.
Het geldt bovendien voor bepaalde boedelschulden die artikel 15d Fw aanwijst, voor zover die niet uit de boedel konden worden voldaan.
Wanneer het gevolg niet intreedt
De schone lei blijft uit als de rechter in het eindvonnis heeft vastgesteld dat u toerekenbaar bent tekortgeschoten én die tekortkoming niet buiten beschouwing heeft gelaten wegens haar bijzondere aard of geringe betekenis. De beoordeling van artikel 354 Fw is dus beslissend. Ook wanneer de schuldenaar tijdens de regeling is overleden, treedt het gevolg niet in.
Schulden die hoe dan ook blijven
- Straf-, sanctie- en studieschulden. Vorderingen uit een onherroepelijke strafrechtelijke veroordeling houden hun kracht: een geldboete, betaling ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, een bedrag ten behoeve van het slachtoffer en schadevergoeding aan een benadeelde partij. De wet wijst ze aan door te verwijzen naar de strafwetgeving: naar het Wetboek van Strafrecht, en voor de benadeelde partij naar het Wetboek van Strafvordering. Ook een studieschuld blijft buiten schot, langs een andere weg: volgens artikel 299a Fw werkt de schuldsaneringsregeling daar in beginsel niet voor, zodat dit artikel er evenmin op ziet. Zo'n schuld lost u na afloop gewoon verder af; alleen de achterstand die al bestond toen de regeling werd uitgesproken, valt er wél onder.
- Schadevergoeding via de burgerlijke rechter. Heeft de strafrechter geoordeeld dat de vordering tot schadevergoeding alleen bij de burgerlijke rechter kan worden aangebracht en is die vergoeding daar onherroepelijk vastgesteld, dan telt zij hetzelfde als de hierboven genoemde vorderingen.
- De hypotheek op uw eigen woning. Deze uitzondering reikt minder ver dan haar plaats in dit rijtje doet vermoeden. Nodig is een uitdrukkelijke beslissing, die het derde lid van artikel 303 Fw mogelijk maakt: de rechtbank of de rechter-commissaris bepaalt dat het renteverbod niet opgaat voor de rente op een hypotheek die rust op het pand waar de schuldenaar zelf woont, omdat de boedel daarbij gebaat is. Ontbreekt zo'n beslissing, dan valt ook de hypothecaire vordering onder de schone lei. Let er wel op dat dit artikel over de afdwingbaarheid van de vordering gaat en niet over het zekerheidsrecht zelf. Artikel 299 Fw verklaart artikel 57 Fw van overeenkomstige toepassing, zodat de hypotheekhouder zijn recht kan uitoefenen alsof de regeling er niet was; die positie verdwijnt dus niet zonder meer met de schone lei.
Een voorbeeld. Iemand rondt de regeling goed af. Zijn oude belastingschuld, de restschuld bij een postorderbedrijf en een lening bij een familielid zijn daarna niet meer afdwingbaar, ook al had het familielid zich nooit gemeld. De boete uit een strafrechtelijke veroordeling blijft wel staan. Voor de hypotheek op de woning waarin hij is blijven wonen hangt het ervan af: had de rechter voor die rente een uitzondering op het renteverbod gemaakt, dan blijft ook die vordering afdwingbaar; was dat niet gebeurd, dan niet.
In de praktijk
Bewaar het eindvonnis en het bewijs van de beëindiging goed, en scan ze in. Meldt een schuldeiser zich later toch, stuur dan een korte brief met een kopie erbij en de mededeling dat de vordering niet langer afdwingbaar is.
Betaal niets uit gewoonte of onder druk. Een vrijwillige betaling op een niet-afdwingbare schuld kunt u niet terughalen; laat u bij twijfel eerst informeren.
Weet u niet zeker of een bepaalde schuld onder de regeling viel, vraag dat dan na bij uw bewindvoerder zolang de zaak nog loopt, of leg het voor aan de schuldhulpverlening van uw gemeente. Vooral bij boetes, schadevergoedingen en een hypotheek op uw woning is het verstandig dat vooraf helder te hebben.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Werkt de schone lei ook tegen de hypotheekhouder?
De vraag was of een hypothecaire vordering onder de schuldsaneringsregeling en daarmee onder de schone lei valt wanneer de woning tijdens de regeling niet wordt verkocht. De Hoge Raad leidde uit de wetsgeschiedenis af dat de regeling niet werkt ten aanzien van vorderingen die door pand of hypotheek zijn gedekt, behalve voor zover zij niet op het verbonden goed verhaald kunnen worden. Zien de hypotheekhouder en de bewindvoerder af van uitwinning, dan moet de schuldenaar de lopende verplichtingen betalen uit zijn buiten de boedel vallende inkomsten en raakt de schone lei die vordering niet. De wetswijzigingen van 1 januari 2008 over hypotheekrente en schone lei brengen daarin geen verandering.
-
Restschuld na verkoop pas na de schuldsanering
Op een van twee ex-partners was de schuldsaneringsregeling van toepassing geweest; de woning met hypotheek was tijdens die regeling niet verkocht en de ander had de lasten betaald en er gewoond. De Hoge Raad hield vast aan de lijn dat de regeling niet werkt ten aanzien van door pand of hypotheek gedekte vorderingen zolang de bank en de bewindvoerder niet uitwinnen, zodat de schone lei die vordering niet treft. Voor dit geval wilde de Hoge Raad geen uitzondering maken: dat zou de bank dwingen te onderzoeken wie de woning bewoont en waar de betalingen vandaan komen. Een eventuele restschuld bij onderwaarde blijft daarmee op beide schuldenaren verhaalbaar.
-
Verrekenen met een vordering onder de schone lei?
Iemand die tijdens de schuldsaneringsregeling van een derde een vordering op de schuldenaar had overgenomen, wilde die na de regeling verrekenen met wat zij zelf aan de schuldenaar verschuldigd was. De Hoge Raad zet uiteen dat de schone lei meebrengt dat de onbetaald gebleven vordering niet langer afdwingbaar is, zodat daarvan alleen een natuurlijke verbintenis overblijft: een verplichting die wel bestaat maar niet in rechte kan worden opgeeist. Wie de nakoming van zo'n vordering niet kan afdwingen, kan zich daarop ook niet bij wijze van verrekening beroepen. De regel dat de bevoegdheid tot verrekening niet eindigt door verjaring kan hier niet naar analogie worden toegepast; dat zou het doel van de schone lei doorkruisen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.